Gysinite-(Nd)

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Nd(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)·H<sub>2</sub>O

Gysynit-(Nd) to rzadki minerał z grupy ankylitu, będący uwodnionym hydroksowęglanem ołowiu i neodymu, tworzący drobne, różowe kryształy.

## Charakterystyka Gysynit-(Nd) jest rzadkim minerałem należącym do grupy ankylitu. Chemicznie jest to uwodniony hydroksowęglan ołowiu i neodymu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, które rzadko przekraczają 0,2 mm długości. Kryształy te często tworzą rozetowe lub sferulityczne agregaty. Ze względu na swój rozmiar, jest to minerał dostępny głównie dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów (tzw. mikromonterów). ## Właściwości fizyczne Kryształy gysynitu-(Nd) wykazują szklisty połysk. Twardość w skali Mohsa wynosi od 4 do 4,5, a jego gęstość to około 4,83 g/cm³. Jest minerałem stosunkowo kruchym. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się barwą od bladoróżowej do różowofioletowej. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa "gysynit" została nadana na cześć Marcela Gysina (1891-1974), profesora mineralogii i petrografii na Uniwersytecie w Genewie, w Szwajcarii. Przyrostek "-(Nd)" wskazuje na dominujący w jego składzie pierwiastek ziem rzadkich - neodym. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1983 roku przez Halila Sarpa i Jacquesa Deferne'a na podstawie materiału z kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-4.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
4.83
Łupliwość
Dobra na {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja gysynitu-(Nd) jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na analizie morfologii drobnych, różowych kryształów w asocjacji z innymi minerałami wtórnymi ze stref utleniania złóż uranowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy ankylitu lub innymi wtórnymi węglanami pierwiastków ziem rzadkich. Odróżnienie od ankylitu-(Ce), ankylitu-(La) czy kamphaugitu-(Y) wymaga specjalistycznej analizy chemicznej w celu określenia dominującego pierwiastka ziem rzadkich. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, tabliczkowe kryształy o zarysie sześcioboku lub krótkie kryształy pryzmatyczne. Najczęściej spotykany jest w formie rozetowych lub sferulitycznych (kulistych) agregatów, narastających na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Gysynit-(Nd) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców, szczególnie tych bogatych w uran, ołów i pierwiastki ziem rzadkich. Tworzy się w wyniku działania wód zasobnych w węglany na pierwotne minerały zawierające neodym i ołów. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi, takimi jak uraninit, schoepit, uranofan, kasolit, bijvoetit-(Y), kamotoit-(Y), schuilingit-(Nd) oraz kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału to jego lokalizacja typowa - kopalnia Shinkolobwe w prowincji Katanga (Demokratyczna Republika Konga) oraz kopalnia uranu w Krunkelbach (Menzenschwand) w Schwarzwaldzie (Niemcy).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów mikrominerałów najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Intensywność różowej barwy oraz kontrast z minerałem macierzystym (matriksem) również podnoszą wartość okazu. Ze względu na niewielki rozmiar, kluczowa jest jakość kryształów widocznych pod mikroskopem. ## Popularne stanowiska Okazy z lokalizacji typowej, czyli kopalni Shinkolobwe w DRK, są historycznie najważniejsze. Współcześnie na rynku kolekcjonerskim pojawiają się również okazy z Menzenschwand w Niemczech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną kruchość i niewielki rozmiar kryształów, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Jako węglan, gysynit-(Nd) jest wrażliwy na działanie kwasów. Należy go chronić przed wilgocią, nagłymi zmianami temperatury oraz bezpośrednim działaniem światła słonecznego, które może spowodować blaknięcie jego barwy. Unikać myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy gysynitu-(Nd) powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w specjalistycznych pudełkach dla mikrominerałów (tzw. micromount), które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej