Guimarãesite

Wzór chemiczny: Ca₂Zn²⁺₅Be₄(PO₄)₆(OH)₄·₆H₂O

Gimarãesyt to bardzo rzadki, uwodniony fosforan berylu, cynku i wapnia, tworzący kuliste agregaty drobnych, listewkowych kryształów.

## Charakterystyka Guimarãesyt jest bardzo rzadkim minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan berylu, cynku i wapnia. Występuje w formie niewielkich, sferycznych lub półkulistych agregatów, osiągających do 2 mm średnicy. Agregaty te zbudowane są z gęsto upakowanych, wydłużonych, listewkowych kryształów o grubości zaledwie kilku mikrometrów. ## Właściwości fizyczne Kryształy guimarãesytu wykazują jedwabisty połysk. Ze względu na niewielki rozmiar i formę występowania, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość czy przezroczystość, nie została precyzyjnie określona. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest bezbarwny do białego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Guimarãesyt został odkryty w pegmatycie granitowym w kopalni Jocão, w gminie Conselheiro Pena (Minas Gerais, Brazylia). Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2004 roku (numer IMA2004-037). Nazwa honoruje brazylijskiego inżyniera górnictwa, chemika i geologa Djalmę Guimarãesa (1894–1973), za jego wkład w badanie brazylijskich pegmatytów granitowych. ## Zastosowania Guimarãesyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie ze względu na ekstremalną rzadkość.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5
Barwa: brown
Połysk: Silky
Rysa: White
Gęstość: 0
Łupliwość: perfect cleavage on {100} and good cleavage on {010} (by analogy)
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja guimarãesytu opiera się głównie na jego unikalnej morfologii – białych, kulistych agregatach złożonych z drobnych, listewkowych kryształów. Charakterystyczne jest również jego środowisko występowania w asocjacji z innymi rzadkimi fosforanami w pegmatytach granitowych. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi, białymi minerałami tworzącymi naloty lub sferulityczne agregaty, takimi jak wardyt czy strengit. Odróżnienie wizualne jest praktycznie niemożliwe bez znajomości asocjacji mineralnej i lokalizacji. Guimarãesyt wyróżnia się unikalnym składem chemicznym, zawierającym jednocześnie wapń, cynk i beryl. ## Formy kryształów Tworzy sferyczne lub półkuliste agregaty promienisto-włókniste, zbudowane z bardzo drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, wydłużonych wzdłuż osi [100].

Środowisko występowania

## Geneza Guimarãesyt jest minerałem wtórnym, powstającym w późnych stadiach procesów hydrotermalnych w złożonych pegmatytach granitowych, bogatych w fosfor i beryl. Tworzy się w pustkach i szczelinach skalnych w wyniku przeobrażenia wcześniejszych minerałów fosforanowych i berylowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi fosforanami. W lokalizacji typowej (kopalnia Jocão) znaleziono go w towarzystwie eosphorytu, zanazziitu, wardytu, strengitu, cyrylloitu, frondelitu, rockbridge’itu, kwarcu, albitu i muskowitu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania guimarãesytu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Jocão, gmina Conselheiro Pena, dolina rzeki Doce, stan Minas Gerais w Brazylii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu guimarãesytu zależy przede wszystkim od bogactwa i definicji sferycznych agregatów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, dobrze uformowanymi, białymi kulkami, kontrastującymi z podłożem. Ważny jest również brak uszkodzeń tych delikatnych struktur. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, wielkość pojedynczych agregatów rzadko przekracza 1-2 mm. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Jocão w Brazylii, co czyni każdy okaz pochodzący z tej lokalizacji niezwykle wartościowym dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i typu "micromount".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na delikatną i kruchą naturę agregatów, nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego. Wszelkie próby mogą prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia okazu. Najbezpieczniej jest pozostawić go w oryginalnym stanie. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Kruche agregaty są bardzo podatne na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy obchodzić się z nimi z najwyższą ostrożnością. ## Przechowywanie Okazy guimarãesytu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Nie należy wystawiać ich na bezpośrednie działanie światła słonecznego.