Guildite

Wzór chemiczny: Cu²⁺Fe³⁺(S⁶⁺O₄)₂(OH)·₄H₂O

Guildyt to rzadki, wtórny siarczan miedzi i żelaza, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy o intensywnie kasztanowobrązowej barwie.

## Charakterystyka Guildyt jest uwodnionym siarczanem miedzi i żelaza, występującym w strefach utleniania złóż kruszcowych. Tworzy bardzo małe, lecz dobrze wykształcone kryształy, najczęściej o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, rzadziej pryzmatycznym. Zazwyczaj występują one w formie pojedynczych, rozproszonych kryształów lub niewielkich, luźnych skupień na powierzchni innych minerałów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, kasztanowobrązowa do czerwonobrązowej barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy guildytu są kruche i wykazują szklisty połysk. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5, co czyni go stosunkowo miękkim. Gęstość waha się w przedziale 2.72-2.74 g/cm³. ## Barwy i odmiany Guildyt występuje w charakterystycznej palecie barw, od kasztanowobrązowej, przez czerwonobrązową, aż po żółtobrązową. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany w 1928 roku na cześć Franka Nelsona Guilda (1870-1939), profesora mineralogii i petrografii na Uniwersytecie Arizony, który jako pierwszy opisał ten minerał. Został odkryty w kopalni Jerome w hrabstwie Yavapai w Arizonie, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, guildyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z konkretnych lokalizacji (tzw. "mikromontów").

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Barwa: Brown, yellow
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale yellow
Gęstość: 2.72
Łupliwość: On {001} and {100}, perfect.
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Guildyt rozpoznaje się po jego charakterystycznej kasztanowobrązowej barwie, tabliczkowej formie kryształów oraz specyficznym miejscu występowania - strefach utleniania złóż siarczkowych, często w suchym, pustynnym klimacie. Jego miękkość i reakcja na wodę są również kluczowymi cechami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi siarczanami żelaza, takimi jak jarosyt, jednak jarosyt ma zazwyczaj bardziej żółtą barwę i inną formę kryształów (trygonalną). Butleryt również ma podobny skład i barwę, ale krystalizuje w układzie jednoskośnym i tworzy inne formy skupień. Dokładne rozróżnienie często wymaga zaawansowanych metod badawczych. ## Formy kryształów Kryształy guildytu są zazwyczaj bardzo małe, o grubości poniżej milimetra. Przybierają formę cienkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów o zarysie prostokątnym lub sześciobocznym. Występują jako pojedyncze kryształy lub małe, promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Guildyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku utleniania siarczkowych złóż miedzi i żelaza (głównie pirytu i chalkopirytu) w warunkach niskiej wilgotności i klimatu pustynnego. Często tworzy się jako produkt pożarów w kopalniach, gdzie wysoka temperatura przyspiesza reakcje chemiczne. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami, takimi jak kopiapit, butleryt, voltait, chalkantyt, melanteryt, a także z gipsem, halitem i siarką rodzimą. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania jest kopalnia United Verde w Jerome, w hrabstwie Yavapai, Arizona, USA, która jest jego lokalizacją typową. Znany jest również z innych kopalń w suchych regionach, np. z Chuquicamata w Chile.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy guildytu to te z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami o intensywnej, kasztanowobrązowej barwie. Wysoko oceniane są również bogate skupienia kryształów na kontrastującym podłożu (matrycy) lub w asocjacji z innymi rzadkimi siarczanami. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy są zazwyczaj oceniane pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z kopalni United Verde w Jerome w Arizonie (USA). Materiał z tej historycznej lokalizacji jest uważany za wzorcowy dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy guildytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Ze względu na jego rozpuszczalność w wodzie, należy unikać wszelkiego kontaktu z płynami, w tym wodą destylowaną i alkoholem. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wilgoć i może ulec uszkodzeniu lub rozpuszczeniu w kontakcie z wodą. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich środków chemicznych, kwasów i zasad. Powinno się go również chronić przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które mogą prowadzić do jego dehydratacji i zmiany barwy. ## Przechowywanie Guildyt wymaga przechowywania w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku typu "membrane box" lub w klaserze z dala od wilgoci. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie z dala od źródeł ciepła i światła.