Groatite

Wzór chemiczny: &#9744;NaCaMn<sup>2+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)(HPO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>

Groatyt to bardzo rzadki, trójskośny fosforan sodu, wapnia i manganu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o brązowej barwie.

## Charakterystyka Groatyt jest minerałem z gromady fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako wodorofosforan sodu, wapnia i manganu. Występuje w postaci bardzo drobnych, pojedynczych kryształów o wymiarach nieprzekraczających 0.5 mm. Kryształy mają najczęściej formę tabliczkową lub listewkową i wykazują brązową barwę oraz szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością około 3.5 w skali Mohsa. Jego kryształy są przezroczyste do przeświecających. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Rysa ma barwę jasnobrązową. ## Barwy i odmiany Groatyt występuje w odcieniach brązu. Ze względu na ekstremalną rzadkość i występowanie jedynie w mikroskopijnych kryształach, nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje LaCathryna A. Groata, profesora na Wydziale Nauk o Ziemi i Oceanie Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie, za jego wkład w mineralogię. Groatyt został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2008 roku (numer IMA2008-049). Opisany został na podstawie materiału pochodzącego z jedynego znanego miejsca występowania. ## Zastosowania Groatyt, jako minerał ekstremalnie rzadki i występujący w postaci mikroskopijnych kryształów, nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. mikromontów).

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Light brown
Gęstość
3.53
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja groatytu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana, dyfrakcja rentgenowska (XRD) oraz analiza chemiczna (EDS/WDS). Wizualnie, w miejscu występowania, można go podejrzewać na podstawie brązowej barwy, tabliczkowej formy kryształów i współwystępowania z innymi rzadkimi fosforanami. ## Odróżnianie od podobnych Groatyt jest bardzo podobny do innych minerałów z grupy alluaudytu i wyllieitu, z którymi tworzy paragenezy. Odróżnienie od nich, np. od bobfergusonitu, ferromerrillitu czy johnsomervilleitu, wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych. Wszystkie te minerały tworzą podobne, drobne, brązowe kryształy. ## Formy kryształów Groatyt krystalizuje w układzie trójskośnym. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną łupliwości. Kryształy występują jako pojedyncze, rozproszone osobniki na powierzchni innych minerałów.

Środowisko występowania

## Geneza Groatyt jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w złożonych pegmatytach granitowych, bogatych w fosfor i lit. Tworzy się w druzach i niewielkich pustkach skalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi fosforanami. W lokalizacji typowej (Tanco Mine) znaleziono go w towarzystwie bobfergusonitu, eosphorytu, lithiophilite, johnsomervilleitu, wicksytu, wodginitu oraz kwarcu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania groatytu na świecie jest kopalnia Tanco, położona nad jeziorem Bernic w prowincji Manitoba w Kanadzie. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu groatytu ocenia się przede wszystkim na podstawie obecności dobrze wykształconych, ostrych i nieuszkodzonych kryształów, nawet jeśli są one mikroskopijnej wielkości. Wyraźna, intensywna barwa brązowa jest pożądana. Najwyżej cenione są okazy, gdzie kryształy groatytu są dobrze wyizolowane i kontrastują z matrycą skalną lub innymi minerałami towarzyszącymi. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów groatytu jest kopalnia Tanco w Kanadzie. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie rzadki na rynku kolekcjonerskim i pojawia się sporadycznie, głównie w obiegu wśród specjalistów od rzadkich minerałów i mikromontów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy groatytu, ze względu na ich mikroskopijny rozmiar i delikatność, zasadniczo nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą prowadzić do bezpowrotnego uszkodzenia lub utraty kryształów. Jeśli konieczne jest usunięcie luźnego kurzu, można to zrobić bardzo ostrożnie za pomocą gruszki fotograficznej (dmuchawki). ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, w tym kwasami i zasadami. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i urazy mechaniczne. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy groatytu (mikromonty) powinny być przechowywane wyłącznie w dedykowanych, zamykanych pudełkach perky box, które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej