Greigite
Wzór chemiczny: Fe²⁺Fe³⁺₂S₄
Greigit to rzadki, silnie magnetyczny siarczek żelaza, będący siarkowym odpowiednikiem magnetytu i występujący w postaci drobnych, ziemistych skupień.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-4.5
- Barwa
- metallic pinkish, tarnishing to a metallic blue, sooty black when amorphous
- Połysk
- earthy
- Rysa
- black
- Gęstość
- 4.049
- Łupliwość
- none
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Isometric
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną greigitu jest jego silny magnetyzm, porównywalny z magnetyzmem magnetytu. W połączeniu z czarną rysą, metalicznym połyskiem (na świeżej powierzchni) i występowaniem w osadach ilastych lub jeziornych, pozwala to na jego identyfikację. Często występuje w postaci bardzo drobnych ziaren, co może wymagać analizy laboratoryjnej (np. XRD) do ostatecznego potwierdzenia. ## Odróżnianie od podobnych Greigit można pomylić z magnetytem (Fe₃O₄), który również jest silnie magnetyczny. Magnetyt ma jednak wyższą twardość (5.5-6.5) i występuje w innych środowiskach geologicznych (głównie skały magmowe i metamorficzne). Piryt (FeS₂) nie jest magnetyczny i ma jaśniejszą, mosiężnożółtą barwę. Pirhotyn (Fe₁₋ₓS) bywa magnetyczny, ale zazwyczaj słabiej niż greigit, i ma brązowawy odcień. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy greigitu są niezwykle rzadkie i mają postać mikroskopijnych ośmiościanów. Zazwyczaj tworzy on bardzo drobnoziarniste, ziemiste lub masywne skupienia, a także sferyczne agregaty i naloty.
Środowisko występowania
## Geneza Greigit jest minerałem niskotemperaturowym, powstającym w warunkach beztlenowych (anoksycznych) w osadach dennych jezior, mórz i delt rzecznych. Tworzy się w procesie diagenezy z udziałem bakterii redukujących siarczany, które przekształcają wczesne siarczki żelaza (jak mackinawit) w bardziej stabilny greigit. Jest minerałem metastabilnym i w dalszych etapach diagenezy może ulegać przemianie w piryt. ## Asocjacje mineralne Greigit często współwystępuje z innymi minerałami powstającymi w środowiskach redukcyjnych, takimi jak piryt, markasyt, mackinawit, syderyt, kalcyt, dolomit oraz minerały ilaste. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska greigitu to głównie lokalizacje typowe, gdzie został po raz pierwszy zidentyfikowany. Należą do nich osady formacji Four Corners w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii (USA). Znajdowany jest również w osadach Morza Czarnego, w rosyjskiej części Morza Kaspijskiego, a także w różnych współczesnych i dawnych osadach na całym świecie, gdzie panowały odpowiednie warunki beztlenowe.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Okazy greigitu są cenione głównie za ich znaczenie naukowe, a nie walory estetyczne. Ze względu na jego niestabilność i drobnokrystaliczną postać, dobrze zachowane, bogate skupienia są rzadkością. Dla kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów lub minerałach magnetycznych, każdy potwierdzony analitycznie okaz greigitu jest wartościowy. Najbardziej pożądane są te, które wykazują widoczne (choćby pod mikroskopem) formy krystaliczne. ## Popularne stanowiska Ze względu na charakter występowania, greigit nie pochodzi z klasycznych "kolekcjonerskich" lokalizacji. Okazy pochodzą głównie z miejsc, gdzie prowadzone są badania naukowe nad współczesnymi osadami, np. z rdzeni wiertniczych z Kalifornii (USA) czy osadów dennych Morza Czarnego. Nie jest to minerał powszechnie dostępny na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy greigitu są niezwykle wrażliwe i zazwyczaj nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Ze względu na jego tendencję do utleniania, należy unikać kontaktu z wodą, zwłaszcza z kwasami. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia luźnych cząstek. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wilgoci, wysokiej wilgotności powietrza oraz kontaktu z tlenem, które prowadzą do szybkiego utleniania i rozkładu minerału. Unikać również kwasów i innych chemikaliów. Nie należy go podgrzewać, ponieważ jest niestabilny termicznie. ## Przechowywanie Greigit wymaga przechowywania w suchych, beztlenowych warunkach, aby zapobiec jego rozkładowi. Najlepszym rozwiązaniem jest umieszczenie okazu w szczelnym pojemniku z pochłaniaczem wilgoci i tlenu. Przechowywanie w oleju parafinowym może również spowolnić proces utleniania. Należy go trzymać z dala od innych minerałów, które mógłby zanieczyścić produktami swojego rozkładu.