Graulichite-(La)

Wzór chemiczny: LaFe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>

Graulichit-(La) to rzadki arsenian lantanowców i żelaza, tworzący drobne, żółtobrązowe kryształy trygonalne.

## Charakterystyka Graulichit-(La) jest minerałem z grupy arsenianów, należącym do rozległej supergrupy ałunitu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub romboedrycznych kryształów, zwykle nie przekraczających kilkudziesięciu mikrometrów. Kryształy te często tworzą rozetkowe lub sferyczne agregaty. Ze względu na swój rozmiar, cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia mikroskopu. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 4.5. Ma połysk szklisty do matowego. Jest minerałem kruchym, o nierównym przełamie. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Graulichit-(La) ma barwę od żółtej do żółtobrązowej. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje belgijskiego mineraloga Jean-Marie Graulicha (1920-1999) za jego wkład w mineralogię Belgii. Człon -(La) w nazwie wskazuje na dominujący pierwiastek ziem rzadkich - lantan. Minerał został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2002 roku (numer IMA2002-031). Został opisany po raz pierwszy przez F. Haterta i innych w publikacji z 2003 roku na podstawie materiału z Oumlil-East w Maroku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, graulichit-(La) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla specjalistów gromadzących minerały rzadkie i mikrominerały.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Szklisty do matowego
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
4.35
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja graulichitu-(La) jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS/EDX) w celu potwierdzenia składu chemicznego (obecności La, Fe i As) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do określenia struktury krystalicznej. Wizualnie, w terenie lub w kolekcji, jest praktycznie niemożliwy do jednoznacznego zidentyfikowania. Podejrzenia mogą budzić drobne, żółtobrązowe, tabliczkowe kryształy w strefach utlenienia złóż kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można pomylić z innymi arsenianami z supergrupy ałunitu, takimi jak beudantyt, segnityt, hidalgoit czy filipsbornit, a zwłaszcza z jego analogami z innymi pierwiastkami ziem rzadkich (graulichit-(Ce), graulichit-(Y)). Rozróżnienie wymaga analizy chemicznej w celu ustalenia dominującego pierwiastka. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, tabliczkowe kryształy o zarysie heksagonalnym lub romboedrycznym. Kryształy te często łączą się w rozetkowe, sferulityczne lub skorupiaste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Graulichit-(La) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia (gossanach) hydrotermalnych złóż kruszcowych, bogatych w arsen i pierwiastki ziem rzadkich. Tworzy się w warunkach niskiej temperatury w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i arsenków. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z minerałami typowymi dla stref utlenienia, takimi jak kwarc, goethyt, hematyt, jarosyt, a także z innymi arsenianami, np. mimetazytem, skorodytem, beudantytem, segnitytem oraz innymi minerałami z supergrupy ałunitu. ## Lokalizacje Najważniejsze, potwierdzone stanowiska tego minerału to: - Oumlil-East, Bou Azzer, Maroko - lokalizacja typowa. - Kopalnia Clara, Wolfach, Schwarzwald, Niemcy. - Kopalnia Cap Garonne, Le Pradet, Var, Francja. - Kopalnia Kamareza, Laurium, Grecja.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, graulichit-(La) jest oceniany przede wszystkim na podstawie jakości i wykształcenia kryształów widocznych pod mikroskopem. Najbardziej cenione są okazy z ostrymi, dobrze uformowanymi kryształami tworzącymi estetyczne, izolowane grupy lub rozety na kontrastującym podłożu (matrycy). Ważna jest również intensywność i czystość barwy. Ze względu na konieczność potwierdzenia analitycznego, okazy z dołączonym wynikiem analizy (np. EDS) mają wyższą wartość. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione okazy, w tym materiał typowy, pochodzą z Oumlil w rejonie Bou Azzer w Maroku. Okazy z europejskich lokalizacji, takich jak kopalnia Clara w Niemczech czy Cap Garonne we Francji, są również poszukiwane przez specjalistów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z graulichitem-(La) są niezwykle delikatne ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości lub bardzo ostrożnie przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie pozostawić do całkowitego wyschnięcia. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić arseniany. Nie należy poddawać okazu działaniu ultradźwięków. Ze względu na kruchość, należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni go przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej