Gramaccioliite-(Y)

Wzór chemiczny: (Pb<sup>2+</sup>,Sr)(Y,Mn<sup>2+</sup>)Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(Ti<sup>4+</sup>,Fe<sup>3+</sup>)<sub>18</sub>O<sub>38</sub>

Gramaccioliite-(Y) to bardzo rzadki, czarny minerał tlenkowy z grupy crichtonitu, znajdowany w druzach alpejskich pegmatytów.

## Charakterystyka Gramaccioliite-(Y) jest niezwykle rzadkim minerałem należącym do grupy crichtonitu. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub heksagonalne kryształy, zazwyczaj o rozmiarach nieprzekraczających kilku milimetrów. Jego barwa jest czarna, a na powierzchniach kryształów widoczny jest silny, metaliczny połysk. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, jest minerałem znanym głównie w kręgach naukowych i specjalistycznych kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się wysoką twardością, szacowaną na 6 w skali Mohsa. Ma czarną rysę i metaliczny połysk. Gęstość jest wysoka, wynosi około 4.75 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Gramaccioliite-(Y) występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1998 roku przez S. Graesera, H. Schwandera i C. T. Williamsa. Jego nazwa honoruje Carlo Marię Gramaccioliego (ur. 1935), włoskiego profesora chemii fizycznej na Uniwersytecie w Mediolanie, znanego kolekcjonera minerałów i autora publikacji o minerałach alpejskich. Przyrostek "-(Y)" w nazwie wskazuje na dominację itru (Y) w określonej pozycji w jego strukturze krystalicznej. Miejscem typowym (type locality) jest Pizzo Cervandone (Scherbadung) we Włoszech, na granicy ze Szwajcarią. ## Zastosowania Gramaccioliite-(Y) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.75
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie Gramaccioliite-(Y) opiera się na jego charakterystycznym wyglądzie: małych, czarnych, tabliczkowych kryształów o heksagonalnym zarysie i silnym metalicznym połysku. Kluczowe jest również jego specyficzne środowisko występowania - druzy w gnejsach i pegmatytach alpejskich. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi, metalicznymi minerałami z grupy crichtonitu, takimi jak senaite, crichtonite czy landauite. Pewne odróżnienie od tych minerałów jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), która pozwala określić skład chemiczny, w szczególności dominację itru. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, cienkie i tabliczkowe, o wyraźnie heksagonalnym kształcie. Występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy lub niewielkie grupy narosłe na innych minerałach w pustkach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Gramaccioliite-(Y) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, związanym z procesami metamorfizmu regionalnego w warunkach facji amfibolitowej. Powstaje w otwartych szczelinach i druzach w gnejsach i pegmatytach, krystalizując z roztworów bogatych w tytan, żelazo, ołów i pierwiastki ziem rzadkich, w szczególności itr. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeregiem innych minerałów typowych dla alpejskich żył typu "cleft". W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie kwarcu, hematytu, rutylu, anatazu, brookitu, kasyterytu, a także rzadszych minerałów, jak synchysyt-(Y), chernovite-(Y) i senaite. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia Gramaccioliite-(Y) są ekstremalnie rzadkie. Poza lokalizacją typową w Pizzo Cervandone (Val Devero, Włochy), został on zidentyfikowany w pobliskiej dolinie Kriegalp (Binn, Szwajcaria). Są to jedyne znane i zweryfikowane stanowiska tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy Gramaccioliite-(Y) to te z ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi kryształami o silnym połysku, osadzonymi na kontrastującym, jasnym podłożu (np. na białym kwarcu lub skaleniu). Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, ich wielkość jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi 1-2 mm są uważane za wyjątkowe. Ważna jest również estetyka całej kompozycji i brak uszkodzeń. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest region graniczny między Włochami a Szwajcarią, a konkretnie Pizzo Cervandone i dolina Binn. Okazy z tych lokalizacji są niezwykle poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach systematycznych oraz minerałach alpejskich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka w celu usunięcia kurzu. Użycie wody, zwłaszcza z detergentami, jest odradzane ze względu na ryzyko nieprzewidzianych reakcji i potencjalne uszkodzenie delikatnych kryształów lub skały macierzystej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i silnymi zasadami. Minerał powinien być chroniony przed skrajnymi temperaturami oraz ultradźwiękami, które mogłyby spowodować pęknięcia. Nie należy go wystawiać na długotrwałe działanie bezpośredniego światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy Gramaccioliite-(Y) są zazwyczaj małe i kruche. Najlepiej przechowywać je w zamykanych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od wibracji i źródeł zanieczyszczeń.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej