Graemite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup>Te<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>·H<sub>2</sub>O
Bardzo rzadki telluryn miedzi, tworzący intensywnie zielone, igiełkowe kryształy, ceniony przez kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Opis
## Charakterystyka Graemit jest uwodnionym tellurynem miedzi, znanym z tworzenia mikroskopijnych, lecz doskonale wykształconych kryształów. Typowe okazy składają się z drobnych, smukłych kryształów pryzmatycznych lub igiełkowych, które często tworzą promieniste lub rozbieżne agregaty i naskorupienia. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona do ciemnozielonej barwa oraz silny, niemal diamentowy połysk, który wyróżnia go na tle innych wtórnych minerałów miedzi. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 3-4. Charakteryzuje się szklistym do diamentowego połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 4,19 g/cm³, co jest wartością stosunkowo wysoką dla minerału wtórnego. ## Barwy i odmiany Graemit występuje w jednolitych, żywych odcieniach zieleni, od szmaragdowej po bardzo ciemną, niemal czarnozieloną. Nie wyróżnia się dla niego żadnych nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Richarda H. Graeme’a III (ur. 1936), inżyniera górnictwa i kolekcjonera z Bisbee w Arizonie, który wniósł znaczący wkład w zachowanie dziedzictwa mineralogicznego tego rejonu. Graemit został po raz pierwszy opisany w 1975 roku przez S.A. Williamsa i P.J. Mattera III na podstawie materiału pochodzącego z szybu Cole w kopalni w Bisbee, w hrabstwie Cochise, Arizona, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, graemit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest wysoko cenionym obiektem kolekcjonerskim.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami kluczowymi do identyfikacji graemitu są jego intensywnie szmaragdowozielony kolor, silny połysk (często diamentowy), charakterystyczny igiełkowy pokrój kryształów tworzących promieniste skupienia oraz parageneza z innymi rzadkimi tellurynami i telluranami. ## Odróżnianie od podobnych Graemit bywa mylony z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami miedzi. Od malachitu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym oraz znacznie silniejszy połysk. Od brochantytu różni się pokrojem kryształów i często intensywniejszą barwą. Teineit, inny telluryn miedzi z tej samej lokalizacji, ma zazwyczaj barwę niebieską. ## Formy kryształów Graemit tworzy smukłe, wydłużone kryształy pryzmatyczne i igiełkowe. Najczęściej występują one w formie rozbieżnych, promienistych lub wachlarzowatych agregatów, a także jako cienkie naskorupienia na skale macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w miedź i tellur. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przemian pierwotnych minerałów telluru (jak tellur rodzimy) oraz siarczków miedzi w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Graemit często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami tellurowymi, zwłaszcza w lokalizacji typowej. Do jego typowych asocjacji należą: teineit, spiroffit, poughit, xocomecatlit, a także kupryt, miedź rodzima i tellur rodzimy. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania graemitu jest jego lokalizacja typowa - szyb Cole w Bisbee, Arizona, USA. Znany jest również z kilku innych miejsc na świecie, w tym z kopalni Bambolla w Moctezuma, w stanie Sonora w Meksyku. Okazy z Bisbee pozostają jednak wzorcem dla tego gatunku.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy graemitu to te, które posiadają ostro zakończone, błyszczące mikrokryształy o intensywnej, szmaragdowej barwie, tworzące estetyczne, promieniste grupy na kontrastującym podłożu. Ze względu na rzadkość, nawet dobrze zdefiniowane mikrominerały osiągają znaczną wartość. Wielkość kryształów, ich połysk i czystość barwy są kluczowymi czynnikami oceny. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z historycznej lokalizacji w Bisbee w Arizonie. Materiał z tego miejsca jest uważany za najlepszy na świecie i stanowi punkt odniesienia dla kolekcjonerów minerałów rzadkich oraz specjalizujących się w minerałach tellurowych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy graemitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając wyłącznie wody destylowanej i miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji (utraty wody) i zniszczenia struktury. Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi chemikaliami. Ze względu na niską twardość jest podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamykanych pudełkach mineralogicznych, które chronią przed kurzem, światłem i uszkodzeniami. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury i wilgotności.