Goslarite
Wzór chemiczny: Zn²⁺S⁶⁺O₄·7H₂O
Goslaryt to uwodniony siarczan cynku, tworzący białe, igiełkowe wykwity i naloty, powstający głównie w strefach utleniania kruszców cynku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-2.5
- Barwa
- Colourless; light brown, green or blue; white; colourless in transmitted light.
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 1.978
- Łupliwość
- On {010}, perfect.
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Goslaryt najłatwiej rozpoznać po jego typowych formach występowania - białych, włosowych lub igiełkowych wykwitach i nalotach na skałach lub innych minerałach. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego ekstremalna rozpuszczalność w wodzie. Ma także charakterystyczny, cierpki i metaliczny smak (próba smaku nie jest zalecana ze względów bezpieczeństwa). Jest bardzo miękki i lekki. ## Odróżnianie od podobnych Goslaryt można pomylić z innymi wtórnymi siarczanami, takimi jak epsomit (sól gorzka, siarczan magnezu) czy melanteryt (siarczan żelaza). Epsomit ma bardzo podobny wygląd, ale gorzki smak. Melanteryt często ma zielonkawe lub niebieskawe zabarwienie i z czasem wietrzeje do żółtobrązowych produktów. Chalotrychit (siarczan żelaza i glinu) również tworzy białe, igiełkowe skupienia, ale jest związany z pirytem. Ostateczne rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Najczęściej występuje w postaci skupień włóknistych, igiełkowych, włosowych (tzw. "wełna cynkowa") oraz jako naloty i naskorupienia. Tworzy również stalaktyty i skupienia groniaste. Rzadko spotyka się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy rombowe, które zazwyczaj są niewielkie i mają pokrój słupkowy lub tabliczkowy.
Środowisko występowania
## Geneza Goslaryt jest typowym minerałem wtórnym. Powstaje w wyniku utleniania (wietrzenia) siarczkowych rud cynku, głównie sfalerytu, w suchym i dobrze wentylowanym środowisku, takim jak stare wyrobiska górnicze, sztolnie i hałdy kopalniane. Krystalizuje z roztworów siarczanowych w warunkach niskiej wilgotności. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałem, z którego powstaje - sfalerytem. Towarzyszą mu również inne wtórne siarczany, takie jak melanteryt, epsomit, chalkantyt, a także gips, anglesyt, smithsonit i hemimorfit. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska goslarytu na świecie to m.in. kopalnia Rammelsberg koło Goslar w Niemczech (lokalizacja typowa), Falun w Szwecji, kopalnie w regionie Potosí w Boliwii, Chañarcillo w Chile, a także liczne stanowiska w USA (np. w Leadville w Kolorado, w stanie Utah i Arizona). W Polsce jego występowanie stwierdzono w starych kopalniach rud cynku i ołowiu na Górnym Śląsku (np. w rejonie Bytomia i Tarnowskich Gór) oraz w Górach Świętokrzyskich.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, długimi i czystymi "włosami" lub igłami, tworzące gęste, puszyste agregaty. Atrakcyjność podnosi kontrastujące podłoże (matriks), na którym narastają białe włókna goslarytu. Rzadkie, dobrze uformowane, pojedyncze kryształy, mimo niewielkich rozmiarów, są również bardzo poszukiwane. Czystość (brak zanieczyszczeń i przebarwień) oraz wielkość i obfitość skupień to kluczowe czynniki wpływające na wartość okazu. ## Popularne stanowiska Klasyczne i historycznie ważne okazy pochodzą z kopalni Rammelsberg w Niemczech. Współcześnie na rynku kolekcjonerskim pojawiają się efektowne okazy z Boliwii, Peru oraz niektórych kopalń w Stanach Zjednoczonych. Okazy te często charakteryzują się dużą obfitością i czystością włóknistych agregatów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Goslaryt jest ekstremalnie wrażliwy na wodę i wilgoć. Absolutnie nie wolno czyścić go wodą ani żadnymi płynami, ponieważ ulegnie rozpuszczeniu. Jedyną bezpieczną metodą jest bardzo delikatne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, parą wodną i jakąkolwiek wilgocią. Minerał jest higroskopijny, co oznacza, że chłonie wilgoć z otoczenia, prowadząc do jego degradacji. Należy chronić go przed zmianami temperatury, które mogą powodować kondensację pary wodnej. Nie wolno stosować żadnych środków chemicznych. ## Przechowywanie Okazy goslarytu muszą być przechowywane w warunkach o kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelny, zamykany pojemnik (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć, takiego jak żel krzemionkowy (silikażel). Należy unikać eksponowania na otwartym powietrzu.