Gormanite
Wzór chemiczny: Fe²⁺₃Al₄(PO₄)₄(OH)₆·2H₂O
Gormanit to rzadki fosforan żelaza i glinu, tworzący ciemnozielone do niebieskozielonych skupienia w pegmatytach fosforanowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-5
- Barwa
- Blue green to dark green
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Pale green
- Gęstość
- 3.10
- Łupliwość
- {001}
- Przełam
- Splintery
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Gormanit rozpoznaje się po jego charakterystycznej niebieskozielonej do ciemnozielonej barwie, szklistym połysku oraz występowaniu w formie masywnych lub włóknistych skupień w asocjacji z innymi fosforanami. Dobrą wskazówką jest jego stosunkowo niska twardość. ## Odróżnianie od podobnych Gormanit bywa mylony z innymi zielonymi i niebieskimi fosforanami, takimi jak lazulit, wiwianit czy ludlamit. Od lazulitu odróżnia go niższa twardość i zazwyczaj bardziej zielony odcień. Wiwianit często tworzy promieniste agregaty i jest bardziej wrażliwy na światło. Dokładna identyfikacja często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy gormanitu są rzadkie. Zazwyczaj mają pokrój tabliczkowy lub listewkowy i są słabo wykształcone. Najczęściej spotyka się go w postaci skupień zbitych, masywnych, włóknistych lub promienistych agregatów.
Środowisko występowania
## Geneza Gormanit jest minerałem wtórnym, powstającym w złożonych pegmatytach granitowych bogatych w fosfor. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych lub metasomatycznych, zastępując wcześniejsze minerały fosforanowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami. W lokalizacji typowej (Jukon, Kanada) znaleziono go w towarzystwie kwarcu, lazulitu, wardytu, augelitu, brazilianitu, whitlockitu i apatytu. W pegmatytach z New Hampshire (USA) występuje z ludlamitem, wiwianitem, tryplitem i innymi fosforanami żelaza i manganu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska gormanitu na świecie to rejon Rapid Creek w Terytorium Jukon w Kanadzie (lokalizacja typowa) oraz kopalnia Palermo No. 1 w North Groton, w stanie New Hampshire, USA. Są to główne źródła najlepiej wykształconych okazów tego minerału.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami o intensywnej, niebieskozielonej barwie. Atrakcyjność podnosi również kontrastujące tło skalne, na przykład jasny kwarc, oraz asocjacja z innymi rzadkimi minerałami fosforanowymi. Okazy z kopalni Palermo No. 1, często w formie promienistych agregatów, są równie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z dwóch klasycznych lokalizacji: rejonu Rapid Creek w kanadyjskim Jukonie oraz z kopalni Palermo No. 1 w New Hampshire, USA. Materiał z tych miejsc jest uważany za referencyjny dla tego gatunku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy gormanitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, jednak należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz trzeba dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi silnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Gormanit jest stosunkowo miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Nie powinien być poddawany działaniu wysokiej temperatury ani czyszczeniu w myjkach ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy gormanitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią.