Gordonite

Wzór chemiczny: MgAl<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>·8H<sub>2</sub>O

Gordonit to rzadki, uwodniony fosforan magnezu i glinu, tworzący bezbarwne lub białe kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Gordonit jest rzadkim, uwodnionym minerałem fosforanowym z grupy laueitu. Zazwyczaj tworzy niewielkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które mogą być zebrane w promieniste agregaty lub rozety. Okazy są najczęściej bezbarwne, białe lub bladożółte i charakteryzują się szklistym, a na powierzchniach łupliwości perłowym połyskiem. Ze względu na swoją rzadkość i delikatną budowę jest minerałem cenionym głównie przez kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy gordonitu są stosunkowo miękkie, o twardości około 3 w skali Mohsa. Są kruche, a ich gęstość wynosi około 2,2 g/cm³. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest widoczne jako perłowy połysk na płaszczyznach przełamu. ## Barwy i odmiany Gordonit występuje w ograniczonej gamie kolorystycznej. Najczęściej spotykane są okazy bezbarwne i białe. Rzadziej przybiera odcienie bladożółte, różowawe lub jasnobrązowe, co jest zwykle związane z obecnością domieszek. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1930 roku przez Johna W. Gruner'a i D.Z. McConnell'a. Nazwa "gordonit" została nadana na cześć Samuela George'a Gordona (1897-1952), amerykańskiego mineraloga i krystalografa z Akademii Nauk Przyrodniczych w Filadelfii, w uznaniu jego wkładu w mineralogię. ## Zastosowania Gordonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Biała
Gęstość
2.21
Łupliwość
Doskonała wzdłuż {010}
Przełam
Nieregularny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Gordonit można rozpoznać po jego charakterystycznych, cienkich, tabliczkowych kryształach, często tworzących promieniste agregaty. Kluczowe cechy to szklisty lub perłowy połysk, niska twardość (około 3 w skali Mohsa) oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Występuje w typowym środowisku wtórnych minerałów fosforanowych. ## Odróżnianie od podobnych Gordonit bywa mylony z innymi bezbarwnymi lub białymi minerałami fosforanowymi, takimi jak wardyt, strengit czy waryscyt. Odróżnia go od nich specyficzna forma kryształów (cienkie tabliczki), doskonała łupliwość oraz współwystępowanie z innymi minerałami z jego paragenezy. Dokładna identyfikacja często wymaga analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Kryształy gordonitu są trójskośne i wykształcają się w formie cienkich do grubych tabliczek, często o zarysie sześcio- lub ośmiokąta. Powszechnie tworzą wachlarzowate lub promieniste agregaty i rozety, a także kuliste skupienia. Rzadziej występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Gordonit jest wtórnym minerałem fosforanowym. Powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych lub wietrzenia w strefach utleniania złóż fosforanowych, szczególnie w jaskiniach bogatych w guano nietoperzy, gdzie dochodzi do reakcji między roztworami fosforanowymi a minerałami ilastymi lub glinokrzemianami skał otaczających. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami. Do jego najczęstszych asocjacji należą: montgomeryit, overit, strengit, wardyt, waryscyt, fluellit, crandallit, millisyt oraz minerały z grupy apatytu. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania gordonitu jest jaskinia Clay Canyon w pobliżu Fairfield w stanie Utah, USA, skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Znany jest również z kopalni Tip Top w hrabstwie Custer w Dakocie Południowej (USA) oraz z kilku innych, mniej znaczących lokalizacji na świecie, m.in. z Niemiec i Namibii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, tworzące estetyczne, promieniste agregaty lub rozety. Wysoko oceniana jest czystość i brak uszkodzeń delikatnych kryształów. Okazy na kontrastującej matrycy skalnej są bardziej pożądane niż luźne agregaty. Wielkość ma znaczenie - większe, dobrze uformowane rozety osiągają wyższe ceny. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy gordonitu pochodzą z jaskini Clay Canyon w Utah, USA. Stanowisko to dostarczyło okazów uważanych za światowy standard dla tego minerału. Okazy z kopalni Tip Top w Dakocie Południowej również są cenione w kolekcjach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy gordonitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego miękkość i doskonałą łupliwość, należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się krótkotrwały kontakt z wodą destylowaną, a następnie dokładne osuszenie okazu w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Gordonit jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne i wilgoć. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów gordonitu w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy zapewnić stabilne warunki otoczenia, z dala od źródeł ciepła i wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej