Gorceixite

Wzór chemiczny: BaAl₃(PO₄)(PO₃OH)(OH)₆

Gorceixyt to uwodniony fosforan baru i glinu, tworzący najczęściej kuliste agregaty lub masywne skupienia o woskowym połysku.

## Charakterystyka Gorceixyt jest minerałem z grupy plumbogummitu, należącym do gromady fosforanów. Rzadko tworzy widoczne kryształy, które przyjmują formę pseudokubicznych lub romboedrycznych tabliczek. Najczęściej występuje w postaci promienistych lub kulistych agregatów, skupień ziarnistych, nerkowatych, a także w formie konkrecji i guzków. Bywa również spotykany w postaci mas ziemistych lub zbitych. Jego wygląd jest zazwyczaj niepozorny, a okazy o dobrze wykształconych kryształach są rzadkością. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 4.5 w skali Mohsa. Ma połysk woskowy, żywiczny, a w przypadku form ziemistych - matowy. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego gęstość waha się od 3,08 do 3,31 g/cm³. ## Barwy i odmiany Gorceixyt występuje w różnych barwach, najczęściej jest bezbarwny, biały, szary, żółtawy, zielonkawy lub brązowy. Niektóre okazy mogą wykazywać słabą, niebieskawobiałą fluorescencję w świetle ultrafioletowym. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od nazwiska Claude'a-Henriego Gorceixa (1842-1919), francuskiego inżyniera górnictwa i dyrektora Szkoły Górniczej w Ouro Preto w Brazylii, który jako pierwszy badał złoża diamentów, w których znaleziono ten minerał. Minerał został opisany po raz pierwszy przez E. Hussaka w 1906 roku na podstawie materiału z rzeki Abaeté w Minas Gerais w Brazylii. ## Zastosowania Gorceixyt nie ma znaczącego zastosowania przemysłowego. Stanowi obiekt zainteresowania głównie dla kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz dla naukowców badających procesy wietrzenia i genezę złóż fosforanowych i diamentonośnych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6
Barwa: White, colorless, green or brown, may be mottled; colourless in transmitted light..
Połysk: Resinous
Rysa: White
Gęstość: 3.036
Łupliwość: Good on {0001}
Przełam: Conchoidal,Sub-Conchoidal
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Gorceixyt najczęściej rozpoznaje się po jego formie występowania - kulistych lub nerkowatych agregatach o promienistej budowie wewnętrznej. Charakterystyczny jest również jego woskowy lub żywiczny połysk. W rzadkich przypadkach, gdy tworzy kryształy, mają one kształt pseudokubicznych romboedrów. Jest stosunkowo miękki (twardość 4.5). ## Odróżnianie od podobnych Gorceixyt bywa mylony z innymi minerałami z grupy plumbogummitu (np. plumbogummitem, crandallitem, goyazytem), od których odróżnienie bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, XRD) jest praktycznie niemożliwe. Może przypominać niektóre formy chalcedonu lub waryscytu, ale różni się od nich twardością i gęstością. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i zazwyczaj mikroskopijnej wielkości. Przyjmują postać tabliczkowych, pseudokubicznych romboedrów. Dominującą formą występowania są skupienia promienisto-włókniste, kuliste agregaty (sferulity), konkrecje, skupienia ziarniste i masy ziemiste.

Środowisko występowania

## Geneza Gorceixyt jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach wietrzenia skał bogatych w fosfor, zwłaszcza karbonatytów i pegmatytów. Tworzy się również w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur. Jest także minerałem rezydualnym, znajdowanym w osadach aluwialnych (rzecznych), gdzie koncentruje się ze względu na swoją odporność chemiczną, często w towarzystwie diamentów. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z takimi minerałami jak diament, kwarc, kaolinit, crandallit, goyazyt, florencyty, monacyt, rutyl, cyrkon, a w karbonatytach z barytem, kalcytem i apatytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska gorceixytu na świecie to złoża diamentów w Minas Gerais w Brazylii (szczególnie w rejonie Diamantina i rzeki Abaeté - lokalizacja typowa). Występuje również w rejonie Catalão w Brazylii w karbonatytach. Znany jest także z Arkansas (USA), Niemiec (Bawaria), Rosji (Półwysep Kolski), Demokratycznej Republiki Konga oraz Australii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami o wyraźnym kształcie romboedru. Wysoko cenione są również estetyczne, kuliste agregaty o intensywnej barwie i dobrym połysku. Atrakcyjność okazu podnosi jego asocjacja z innymi minerałami, zwłaszcza z diamentem, choć takie znaleziska są ekstremalnie rzadkie. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Brazylii, w stanie Minas Gerais. Okazy z karbonatytów, np. z Catalão w Brazylii czy z Półwyspu Kolskiego w Rosji, również są poszukiwane przez specjalistów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy gorceixytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, unikając długotrwałego moczenia. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne agregaty. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie powinien być poddawany gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy gorceixytu, zwłaszcza te o delikatnej strukturze (agregaty promieniste, formy ziemiste), najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem.