Goldhillite

Wzór chemiczny: Cu²⁺₅Zn²⁺(As⁵⁺O₄)₂(OH)₆·H₂O

Goldhillit to rzadki arsenian miedzi i cynku, wyróżniający się intensywnie szmaragdowozieloną barwą i przezroczystymi, tabliczkowymi kryształami.

## Charakterystyka Goldhillit jest uwodnionym zasadowym arsenianem miedzi i cynku. Minerał ten tworzy charakterystyczne, cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, które mogą osiągać do 0,5 mm wielkości. Występuje również w formie rozetkowych lub sferycznych agregatów. Jego najbardziej uderzającą cechą jest żywy, szmaragdowozielony kolor, który czyni go atrakcyjnym minerałem mikromontażowym. ## Właściwości fizyczne Kryształy goldhillitu są przezroczyste i wykazują szklisty połysk. Twardość w skali Mohsa wynosi około 3,5, co klasyfikuje go jako minerał stosunkowo miękki. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 4,199 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitym, jasno szmaragdowozielonym kolorze. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Goldhillit został po raz pierwszy opisany w 1988 roku przez Anthony'ego R. Kampa, Williama W. Pinch'a, Petera J. Dunna i Johna L. Jambora. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - kopalni Gold Hill w hrabstwie Tooele w stanie Utah, USA, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, goldhillit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc cenionym nabytkiem dla specjalistów zbierających minerały rzadkie oraz okazy z konkretnych lokalizacji (tzw. "systematyków").

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-0
Połysk: Szklisty
Rysa: Jasnozielona
Gęstość: 4.199
Łupliwość: {100}
Przełam: Nieregularny/Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Goldhillit można rozpoznać po jego charakterystycznym, żywym szmaragdowozielonym kolorze, przezroczystości oraz specyficznej formie cienkich, tabliczkowych kryształów, często zebranych w rozetkowe agregaty. Występowanie w asocjacji z innymi wtórnymi minerałami miedzi i cynku w strefach utleniania złóż jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Goldhillit bywa mylony z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami arsenianowymi i fosforanowymi miedzi. Od malachitu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym i wyższa przezroczystość. Od konichalcytu odróżnia go bardziej tabliczkowa forma kryształów (konichalcyt tworzy najczęściej skupienia kuliste i promieniste). Od agardytu odróżnia go forma kryształów - agardyt tworzy igiełkowe lub włókniste agregaty. Precyzyjna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia EDS. ## Formy kryształów Kryształy są cienkie, tabliczkowe, o heksagonalnym zarysie, ułożone na płaszczyźnie {100}. Często tworzą rozetkowe, wachlarzowate lub sferyczne agregaty, a także cienkie skorupy i naloty na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Goldhillit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) polimetalicznych złóż kruszcowych, bogatych w miedź, cynk i arsen. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały kruszcowe, takie jak chalkopiryt, sfaleryt i arsenopiryt. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utlenienia. W lokalizacji typowej (Gold Hill, Utah) znaleziono go w towarzystwie austinitu, azurytu, konichalcytu, malachitu, olivenitu, a także kwarcu i goethytu. ## Lokalizacje Najważniejszym i najlepiej udokumentowanym miejscem występowania goldhillitu jest jego lokalizacja typowa: środkowy szyb kopalni Gold Hill w hrabstwie Tooele, w stanie Utah, USA. Jest to jedyne potwierdzone stanowisko, z którego pochodzą dobrze wykształcone, możliwe do identyfikacji okazy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, przezroczystymi kryształami o intensywnie szmaragdowozielonej barwie. Wysoko oceniane są bogate grupy kryształów tworzące estetyczne rozety lub wachlarze na kontrastującym podłożu skalnym (matrycy). Ważna jest również wielkość kryształów, chociaż rzadko przekraczają one 1 mm. Okazy pochodzące z lokalizacji typowej są szczególnie pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Gold Hill w Utah, USA. Wszystkie wartościowe okazy na rynku pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy goldhillitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza z kwasami lub detergentami, jest niewskazany. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy użyć wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, a następnie natychmiast osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, w tym kwasów i silnych zasad, które mogą chemicznie reagować z arsenianami. Minerał jest miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania goldhillitu jest umieszczenie go w zamykanym, przezroczystym pudełku typu "micromount", które chroni delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Okaz powinien być przechowywany w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od źródeł ciepła i wilgoci.