Goldfieldite

Wzór chemiczny: (Cu1+4☐2)Cu1+6Te4+4S2-13

Goldfieldyt to rzadki minerał z grupy tetraedrytu, będący tellurową odmianą zawierającą miedź, znany z występowania w bogatych złożach złota.

Opis

## Charakterystyka Goldfieldyt jest minerałem z grupy tetraedrytu, stanowiąc jego tellurowy odpowiednik. Zazwyczaj tworzy masywne, ziarniste skupienia, wtopione w skałę macierzystą. Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie i mają formę tetraedrów. Minerał ma ciemnoszarą do czarnej barwy i charakterystyczny metaliczny połysk. Czasami na jego powierzchni pojawia się niebieskawy lub fioletowy nalot. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3-3.5, co czyni go stosunkowo miękkim minerałem. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny do podmuszlowego. Nie wykazuje łupliwości. Gęstość jest stosunkowo wysoka i wynosi około 5.03 g/cm³. Jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Goldfieldyt jest minerałem o stałej, ciemnoszarej do czarnej barwie. Stanowi końcowe, bogate w tellur ogniwo szeregu izomorficznego z tetraedrytem (bogatym w antymon) i tennantytem (bogatym w arsen). Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od jego lokalizacji typowej - miasta Goldfield w hrabstwie Esmeralda, Nevada, USA, gdzie został odkryty. Opisali go w 1909 roku William F. Hillebrand, Charles Palache i Waldemar T. Schaller. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, goldfieldyt jest przede wszystkim cenionym minerałem kolekcjonerskim. W miejscach występowania bywa podrzędnym źródłem telluru, a także miedzi i złota, z którymi często współwystępuje.

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji są czarna barwa, metaliczny połysk, stosunkowo duża gęstość i brak łupliwości. Kluczowym wskaźnikiem jest jednak środowisko występowania - obecność w żyłach złoto-tellurkowych w towarzystwie innych tellurków. ## Odróżnianie od podobnych Goldfieldyt jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy tetraedrytu, takich jak tetraedryt (bogaty w antymon) i tennantyt (bogaty w arsen). Tworzą one ciągły szereg izomorficzny, a ich rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS) w celu potwierdzenia dominacji telluru. ## Formy kryształów Kryształy są niezwykle rzadkie i, jeśli występują, przyjmują formę małych, słabo wykształconych czworościanów (tetraedrów). Najczęściej spotykany jest w formie masywnych, ziarnistych skupień lub jako nieregularne wrostki w innych minerałach.

Środowisko geologiczne

## Geneza Goldfieldyt tworzy się w warunkach hydrotermalnych, w żyłach kruszcowych o niskiej i średniej temperaturze powstawania. Jest typowym minerałem dla epithermalnych złóż złota i telluru. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje ze złotem rodzimym, pirytem, bizmutynitem, famatynitem, enargitem oraz innymi tellurkami, takimi jak sylwanit, kalaweryt, krenneryt i petzyt. Występuje także w towarzystwie innych minerałów z grupy tetraedrytu. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania jest rejon Goldfield w Nevadzie (USA), zwłaszcza w kopalni Mohawk. Znaczące okazy pochodzą również z kopalni Emperor na wyspie Viti Levu (Fidżi), kopalni Trixie w Utah (USA) oraz kopalni Kawazu w prefekturze Shizuoka (Japonia).

Rzadkość

Rzadki

Aspekty kolekcjonerskie

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy goldfieldytu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, które są jednak ekstremalnie rzadkie. W przypadku materiału masywnego, o wartości decyduje bogactwo skupienia oraz atrakcyjne asocjacje z innymi minerałami, zwłaszcza z widocznym złotem rodzimym lub rzadkimi tellurkami. ## Popularne stanowiska Okazy z lokalizacji typowej w Goldfield w Nevadzie są uważane za klasyczne i stanowią punkt odniesienia dla tego minerału. Wysoko cenione są również bogate asocjacje z tellurkami i złotem z kopalni Emperor na Fidżi.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy goldfieldytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka. Kontakt z wodą powinien być ograniczony do minimum - w razie konieczności można użyć wody destylowanej, a następnie natychmiast i dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich środków chemicznych, kwasów i detergentów, które mogą reagować z minerałem i prowadzić do jego utleniania lub uszkodzenia powierzchni. Minerał jest wrażliwy na wilgoć, dlatego nie powinien być przechowywany w wilgotnych warunkach. Należy go również chronić przed gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym, stabilnym środowisku. Najlepszym rozwiązaniem jest zamknięte pudełko typu "membrane box" lub klaser z pochłaniaczem wilgoci, co zapobiega utlenianiu i chroni kruchy minerał przed uszkodzeniami mechanicznymi.