Goldamalgam

Wzór chemiczny: (Au,Ag)Hg

Goldamalgam to naturalnie występujący stop (amalgamat) złota, srebra i rtęci, tworzący plastyczne, srebrzystobiałe ziarna i masy.

## Charakterystyka Goldamalgam jest naturalnym stopem rtęci ze złotem i srebrem, klasyfikowanym jako odmiana złota bogata w rtęć. Występuje w postaci niewielkich, nieregularnych ziaren, bryłek lub plastycznych mas, rzadko tworząc słabo wykształcone, sześciościenne kryształy. Jego powierzchnia jest zazwyczaj gładka, o metalicznym połysku, a barwa waha się od srebrzystobiałej do żółtawej, w zależności od proporcji złota i srebra. Ze względu na obecność rtęci, minerał ten jest plastyczny i można go kroić nożem. ## Właściwości fizyczne Goldamalgam charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3-3.5, co oznacza, że jest stosunkowo miękki. Gęstość jest bardzo wysoka i waha się od 15.47 do 19.3 g/cm³, w zależności od składu chemicznego - im więcej złota, tym większa gęstość. Jest kowalny i plastyczny. ## Barwy i odmiany Barwa goldamalgamu jest zazwyczaj srebrzystobiała, ale może przybierać odcienie od białego do żółtego. Zmiana barwy jest bezpośrednio związana ze stosunkiem zawartości złota do srebra w stopie. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa "goldamalgam" pochodzi od jego składu chemicznego - jest to amalgamat (stop z rtęcią) złota (ang. *gold*). Minerał ten był znany od dawna, jednak formalnie został opisany i uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1982 roku. Historycznie, naturalne amalgamaty złota były obserwowane w wielu złożach złota na świecie. ## Zastosowania Goldamalgam jest podrzędnym źródłem złota i srebra. Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, ma głównie znaczenie naukowe i kolekcjonerskie. Nie posiada specyficznych zastosowań przemysłowych odrębnych od samego złota.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-3.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Srebrzystobiała do żółtawej
Gęstość
15.47 - 19.3
Łupliwość
Brak
Przełam
Kowalny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Goldamalgam można rozpoznać po jego srebrzystobiałej do żółtawej barwie, bardzo wysokiej gęstości, metalicznym połysku oraz plastyczności - można go kroić nożem. Często występuje w postaci nieregularnych ziaren lub powłok na złocie. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z rodzimym złotem, srebrem, platyną lub innymi amalgamatami. Od złota różni się jaśniejszą, często srebrzystą barwą i niższą twardością. Od srebra jest zazwyczaj gęstszy i może mieć żółtawy odcień. Od platyny odróżnia go niższa twardość. Obecność rtęci jest kluczową cechą diagnostyczną, ale jej potwierdzenie wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są niezwykle rzadkie i słabo wykształcone, przyjmując formy sześcianów, często o zaokrąglonych krawędziach. Zazwyczaj tworzy nieregularne ziarna, blaszki, powłoki oraz masywne lub gąbczaste skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Goldamalgam powstaje w strefach utleniania (wietrzenia) złóż złota, gdzie roztwory zawierające rtęć wchodzą w reakcję z rodzimym złotem. Tworzy się w warunkach niskotemperaturowych, blisko powierzchni ziemi. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z rodzimym złotem, cynobrem (główne źródło rtęci), kwarcem, kalcytem, a także innymi minerałami kruszcowymi występującymi w złożach złota. ## Lokalizacje Znaczące wystąpienia odnotowano w Kolumbii (departamenty Chocó i Nariño), Wenezueli (rejon Caratal), Rosji (Ural) oraz w Stanach Zjednoczonych (Nevada, Kalifornia). Występuje również w niewielkich ilościach w wielu innych rejonach wydobycia złota na świecie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami. Wysoko oceniane są również bogate skupienia o wyraźnej, srebrzystobiałej barwie, a także interesujące narosty na rodzimym złocie lub kwarcu. Ze względu na toksyczność rtęci, okazy te są rzadkością na rynku i stanowią raczej ciekawostkę dla zaawansowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizacje w Kolumbii, zwłaszcza w departamencie Chocó.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy goldamalgamu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej szczoteczki lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu i luźnych zanieczyszczeń. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na podwyższoną temperaturę, która może spowodować uwalnianie toksycznych oparów rtęci. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi środkami chemicznymi. Ze względu na obecność rtęci, wymaga ostrożnego obchodzenia się - zaleca się mycie rąk po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby zapobiec parowaniu rtęci i zanieczyszczeniu otoczenia. Przechowywać w chłodnym, suchym i dobrze wentylowanym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Należy go trzymać z dala od innych minerałów, które mogą reagować z rtęcią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej