Gladiusite

Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>4</sub>PO<sub>4</sub>(OH)<sub>11</sub>·H<sub>2</sub>O

Rzadki fosforan żelaza(II) i żelaza(III), tworzący charakterystyczne, spłaszczone kryształy o kształcie przypominającym ostrze miecza.

## Charakterystyka Gladiusyt to minerał z grupy fosforanów, chemicznie będący uwodnionym zasadowym fosforanem żelaza dwu- i trójwartościowego. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest forma kryształów - są one silnie spłaszczone, listewkowe i wydłużone, co nadaje im wygląd miniaturowych ostrzy lub mieczy. Kryształy te rzadko występują pojedynczo, najczęściej tworząc promieniste, wachlarzowate lub bezładne agregaty. Barwa gladiusytu jest ciemnobrązowa do niemal czarnej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty, na niektórych powierzchniach przechodzący w żywiczny. Jest przeświecający jedynie w bardzo cienkich odłamkach, a w większości przypadków nieprzezroczysty. Jego gęstość jest dość wysoka i wynosi od 3,6 do 3,7 g/cm³. ## Barwy i odmiany Gladiusyt występuje w jednolitych, ciemnych barwach - od ciemnego brązu po czerwonawoczarny i czarny. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od łacińskiego słowa *gladius*, oznaczającego "miecz", i nawiązuje bezpośrednio do typowego kształtu jego kryształów. Został on oficjalnie uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2014 roku. Opisano go na podstawie okazów znalezionych w masywie Kowdor na Półwyspie Kolskim w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, gladiusyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous to Resinous
Rysa
Yellowish brown
Gęstość
3.6-3.7
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną gladiusytu jest jego unikalny pokrój kryształów w formie spłaszczonych listewek lub "mieczy", często zebranych w promieniste agregaty. Inne istotne cechy to ciemnobrązowa do czarnej barwa, żółtobrązowa rysa oraz specyficzne środowisko występowania (strefy wietrzenia karbonatytów). ## Odróżnianie od podobnych Gladiusyt bywa mylony z innymi ciemnymi, listewkowymi minerałami. Od goethytu odróżnia go bardziej szklisty połysk i wyraźniejsza forma kryształów. W odróżnieniu od piroksenów (np. egirynu) jest znacznie bardziej miękki. Od podobnych pokrojem minerałów z grupy wiwianitu różni się większą twardością i zazwyczaj ciemniejszą, brązową barwą. ## Formy kryształów Kryształy są rombowe, wykształcone w formie silnie spłaszczonych, wydłużonych listewek (lub "mieczy") zgodnie z jedną z osi krystalograficznych. Zwykle tworzą wachlarzowate, promieniste lub chaotycznie ułożone skupienia i agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Gladiusyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach hipergenicznych (utleniania i wietrzenia) złóż związanych z masywami skał alkalicznych i karbonatytów. Tworzy się w wyniku przeobrażeń pierwotnych minerałów żelaza w środowisku bogatym w fosfor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami żelaza i fosforanami. W lokalizacji typowej (masyw Kowdor) znajdowano go w towarzystwie goethytu, strengitu, minerałów z grupy wiwianitu, collinsytu, a także dolomitu i magnetytu. ## Lokalizacje Gladiusyt jest minerałem bardzo rzadkim. Najważniejszym i praktycznie jedynym źródłem dobrze wykształconych okazów jest jego lokalizacja typowa - kopalnia "Żelezny" w masywie Kowdor na Półwyspie Kolskim w Rosji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy gladiusytu to te, które posiadają ostro zakończone, dobrze uformowane kryształy o wyraźnym kształcie "mieczy". Atrakcyjność podnosi ich zebranie w estetyczne, promieniste lub wachlarzowate agregaty. Ważna jest również obfitość kryształów na matrycy skalnej oraz kontrast z minerałami towarzyszącymi, na przykład jasnym dolomitem. ## Popularne stanowiska Jedyną lokalizacją, z której pochodzą okazy mające znaczenie dla kolekcjonerów, jest masyw Kowdor w Rosji. Okazy z tego miejsca są uważane za najlepsze na świecie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy gladiusytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych chemikaliów. Jako minerał uwodniony, może ulec zmianom pod wpływem wysokiej temperatury, dlatego należy unikać jego ogrzewania. Należy go również chronić przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne i gwałtowne zmiany wilgotności. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych warunkach, na przykład w pudełkach klaserowych, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wahaniami środowiskowymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej