Gillespite

Wzór chemiczny: BaFe<sup>2+</sup>Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>

Gillespit to rzadki krzemian baru i żelaza, ceniony za intensywnie czerwoną barwę i charakterystyczne tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Gillespit jest minerałem z grupy krzemianów, wyróżniającym się żywą, czerwoną barwą. Tworzy cienkie, tabliczkowe lub płytkowe kryształy o kwadratowym lub ośmiokątnym zarysie, które często występują w postaci blaszkowych lub łuskowych skupień. Jego wygląd bywa porównywany do miki ze względu na doskonałą, jednokierunkową łupliwość, która pozwala na łatwe oddzielanie cienkich płytek. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 4. Charakteryzuje się szklistym, a na powierzchniach przełamu lekko diamentowym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gillespit wykazuje silny pleochroizm, zmieniając barwę od karminowoczerwonej do bladoróżowej w zależności od kierunku obserwacji. Jego gęstość waha się od 3,33 do 3,40 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i w zasadzie jedyną barwą gillespitu jest intensywnie czerwona, niekiedy przechodząca w czerwonobrunatną. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Franka Gillispie, kolekcjonera z Alaski, który jako pierwszy znalazł jego okazy. Został on opisany jako nowy gatunek mineralogiczny w 1922 roku przez Waldemara T. Schallera. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjny wygląd, gillespit jest cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim. Nie ma żadnych zastosowań przemysłowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Szklisty
Rysa
Czerwonoszary
Gęstość
3.33-3.40
Łupliwość
Doskonała {001}, Dobra {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszymi cechami diagnostycznymi gillespitu są jego intensywna czerwona barwa, tabliczkowa forma kryształów oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Silny pleochroizm (zmiana barwy od karminowej do różowej) jest bardzo charakterystyczny. Minerał ten wykazuje również czerwoną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (fale krótkie). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z niektórymi czerwonymi mikami (np. lepidolitem), jednak gillespit jest od nich znacznie gęstszy, krystalizuje w układzie tetragonalnym i ma inny skład chemiczny. Eudialit, choć bywa podobny kolorystycznie, tworzy kryształy o innym pokroju i występuje w odmiennym środowisku geologicznym (pegmatyty nefelinowe). ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj cienkie, tabliczkowe, o kwadratowym przekroju. Występuje w formie pojedynczych kryształów narosłych na skale macierzystej lub w postaci agregatów blaszkowych, łuskowych i rozetowych.

Środowisko występowania

## Geneza Gillespit jest minerałem metamorfizmu kontaktowego. Powstaje w strefach kontaktu intruzji magmowych z bogatymi w krzemionkę skałami osadowymi, takimi jak piaskowce czy kwarcyty. Jego obecność jest związana ze środowiskiem bogatym w bar. ## Asocjacje mineralne Charakterystycznym minerałem towarzyszącym gillespitowi jest sanbornit. Współwystępuje również z takimi minerałami jak celsian, diopsyd, kwarc, turmalin i witeryt. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału znajdują się w USA. Miejscem typowym jest rejon Dry Delta na Alasce. Jednak najbardziej znane i cenione okazy pochodzą z okolic Incline w hrabstwie Mariposa w Kalifornii. Wystąpienia odnotowano również w Jukonie (Kanada) oraz w Kalifornii Dolnej (Meksyk).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy gillespitu charakteryzują się intensywną, nasyconą czerwoną barwą, dużą przezroczystością oraz dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o znacznym rozmiarze. Szczególnie poszukiwane są kryształy osadzone na kontrastującym, jasnym podłożu, na przykład na białym sanbornicie lub kwarcu, co podkreśla ich kolor i formę. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z hrabstwa Mariposa w Kalifornii. Charakteryzują się one wyjątkową barwą i często tworzą efektowne kompozycje z innymi rzadkimi minerałami baru.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy gillespitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Ze względu na doskonałą łupliwość, myjki ultradźwiękowe są absolutnie niewskazane, ponieważ mogą spowodować rozpadnięcie się kryształów na cienkie blaszki. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami, aby zapobiec zarysowaniom. Minerał jest wrażliwy na uderzenia i nacisk, które mogą powodować jego rozwarstwienie. Należy chronić go przed kontaktem z silnymi kwasami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów gillespitu w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zminimalizować ryzyko uszkodzeń mechanicznych. Nie wymaga specjalnych warunków pod względem światła czy wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej