Getchellite
Wzór chemiczny: SbAsS₃
Getchellit to rzadki siarczek arsenu i antymonu, wyróżniający się intensywną, ciemnoczerwoną barwą i charakterystycznym pokrojem kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1.5-2
- Barwa
- Dark blood red
- Połysk
- Pearly
- Rysa
- Orange-red
- Gęstość
- 3.92
- Łupliwość
- Perfect on {001}
- Przełam
- Splintery
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne getchellitu to jego wyjątkowa, rubinowoczerwona barwa, pomarańczowoczerwona rysa, bardzo niska twardość (1.5-2) oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku, która nadaje mu blaszkowaty wygląd. Kryształy są często elastyczne. ## Odróżnianie od podobnych Getchellit można pomylić z cynobrem, realgarem lub kermesytem. - **Cynober** jest znacznie gęstszy i ma jaskrawoczerwoną rysę. - **Realgar** ma podobną barwę i niską twardość, ale jest bardzo niestabilny na świetle (szybko rozpada się na żółty proszek - pararealgar) i ma inny pokrój kryształów. - **Kermesyt** tworzy igiełkowe lub włosowate kryształy, a nie blaszkowate agregaty typowe dla getchellitu. ## Formy kryształów Kryształy getchellitu są jednoskośne, ale rzadko tworzą dobrze zdefiniowane, pojedyncze formy. Najczęściej występują jako agregaty cienkich, blaszkowatych lub płytkowych kryształów, często ułożonych w sposób przypominający rozetę lub wachlarz. Spotykany jest również w formie skupień ziarnistych.
Środowisko występowania
## Geneza Getchellit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich temperaturach w złożach złota i rtęci, które są bogate w arsen i antymon. Tworzy się w żyłach i druzach skalnych, często w asocjacji z innymi siarczkami i siarkosolami. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z takimi minerałami jak: realgar, aurypigment, stibnit, cynober, galkhait, laffittyt oraz kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to kopalnia Getchell w hrabstwie Humboldt, Nevada, USA. Inne znane lokalizacje to złoże złota Zareh Shuran w prowincji Azerbejdżan Zachodni w Iranie oraz złoże Chauvai na południu Kirgistanu.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy getchellitu charakteryzują się intensywną, rubinowoczerwoną barwą z silnymi wewnętrznymi refleksami. Wysoko oceniane są dobrze wykształcone, choćby częściowo, kryształy tworzące estetyczne agregaty, a nie tylko masywne skupienia. Ważna jest również wielkość kryształów i całego okazu, a także brak uszkodzeń mechanicznych, które są częste ze względu na miękkość minerału. Kontrastujące asocjacje z innymi minerałami, np. białym kwarcem, mogą podnosić atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Getchell w Nevadzie, USA. Są one uważane za światowy standard dla tego minerału. Okazy z Iranu (Zareh Shuran) również są obecne na rynku i cenione, choć często mają nieco inny charakter.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Należy zachować najwyższą ostrożność. Getchellit jest ekstremalnie miękki i kruchy. Czyszczenie powinno ograniczać się do bardzo delikatnego usunięcia kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie światła - długotrwała ekspozycja na światło słoneczne może powodować jego ciemnienie i utratę intensywnej barwy. Należy unikać wszelkich chemikaliów, kwasów i detergentów. Ze względu na niską twardość jest bardzo podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Nie należy go podgrzewać. Ze względu na zawartość arsenu i antymonu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy getchellitu należy przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach, z dala od innych minerałów, które mogłyby go zarysować. Ekspozycja powinna odbywać się w zacienionym miejscu, chronionym przed kurzem i bezpośrednim światłem słonecznym.