Gauthierite

Wzór chemiczny: KPb<sup>2+</sup>[(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>7</sub>O<sub>5</sub>(OH)<sub>7</sub>]·8H<sub>2</sub>O

Gauthierite to bardzo rzadki, pomarańczowy minerał uranylu, znany z unikalnych, igiełkowych kryształów i intensywnej radioaktywności.

## Charakterystyka Gauthierite jest wodnym hydroksytlenkiem potasu, ołowiu i uranylu. Tworzy charakterystyczne, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Zazwyczaj występują one w postaci promienistych agregatów, rozet lub splątanych skupień przypominających filc, porastających pustki w skale macierzystej. Jest minerałem wtórnym, co oznacza, że powstaje w wyniku przeobrażenia wcześniej istniejących minerałów uranu. ## Właściwości fizyczne Kryształy gauthierite są kruche. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, nie została precyzyjnie zmierzona, a jedynie obliczona na podstawie danych krystalograficznych. Minerał wykazuje silną radioaktywność, co jest typowe dla minerałów zawierających uran. ## Barwy i odmiany Minerał ten cechuje się intensywną, pomarańczową barwą. Nie opisano żadnych jego odmian kolorystycznych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa gauthierite została nadana na cześć belgijskiego kolekcjonera minerałów, Gilberta Gauthiera (ur. 1924), w uznaniu jego wkładu w badania nad minerałami uranowymi z Demokratycznej Republiki Konga. Minerał został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku (IMA2016-021), a jego opis opublikowano w 2017 roku. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Shinkolobwe w prowincji Górna Katanga. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, gauthierite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów rzadkich i mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Połysk
Szklisty do jedwabistego
Rysa
Jasnopomarańczowa
Gęstość
5.43
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi gauthierite są jego intensywnie pomarańczowy kolor, igiełkowa forma kryształów tworzących promieniste agregaty oraz występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu. Minerał wykazuje także bladozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo-, jak i krótkofalowym). Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi pomarańczowymi, wtórnymi minerałami uranu o igiełkowym pokroju, takimi jak becquerelite czy curite. Odróżnienie od nich "na oko" jest praktycznie niemożliwe. Curite jest zazwyczaj ciemniejszy (pomarańczowoczerwony), a becquerelite ma nieco inny odcień (żółtopomarańczowy), ale różnice te są subtelne i często niejednoznaczne bez analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone, pryzmatyczne do igiełkowych, często spłaszczone. Zwykle tworzą promieniste, gwiaździste lub chaotyczne agregaty. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefie utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu. Tworzy się w wyniku przeobrażenia uraninitu pod wpływem wód bogatych w potas i ołów. Występuje w pustkach i szczelinach skał bogatych w uran. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z uraninitem (jako minerałem pierwotnym) oraz innymi wtórnymi minerałami uranylu, takimi jak soddyit, curite, becquerelite, kasolit, a także z kwarcem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania gauthierite na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Shinkolobwe w prowincji Górna Katanga w Demokratycznej Republice Konga. Jest to historycznie jedno z najważniejszych złóż uranu na świecie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, promienistymi agregatami o intensywnej, pomarańczowej barwie, kontrastujące z matrycą skalną. Ze względu na mikroskopijny charakter, kluczowa jest jakość wykonania zdjęcia (fotomikrografii) dołączonego do okazu. Wielkość agregatów i brak uszkodzeń delikatnych igiełek znacząco podnoszą wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Shinkolobwe. Ponieważ kopalnia jest od lat zamknięta i niedostępna, wszystkie okazy na rynku pochodzą ze starych zbiorów (tzw. "old-timers"), co czyni je jeszcze rzadszymi i bardziej pożądanymi.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów gauthierite nie należy czyścić na mokro. Pył można usuwać wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Jakiekolwiek czyszczenie mechaniczne jest wysoce ryzykowne z powodu kruchości i niewielkich rozmiarów kryształów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, kwasami i ultradźwiękami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Jako minerał uranu, jest silnie radioaktywny - należy unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu, wdychania pyłu i przechowywać go z dala od miejsc stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, oznaczonych pojemnikach (np. typu micromount), chroniących przed uszkodzeniami mechanicznymi i pyleniem. Ze względu na radioaktywność, zaleca się trzymanie okazów w specjalnych pojemnikach z ołowianą wkładką, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie oraz materiałów światłoczułych.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej