Gasparite-(Ce)
Wzór chemiczny: Ce<sup>3+</sup>As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>
Gasparyt-(Ce) to rzadki arsenian ceru, tworzący małe, czerwonobrązowe kryształy o silnym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Light brown
- Gęstość
- 5.62
- Łupliwość
- Good on {100}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to Opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to czerwonobrązowa barwa, silny połysk, charakterystyczny pokrój małych, tabliczkowych kryształów oraz wysoka gęstość. Występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (alpejskie żyły kwarcowe) jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy monacytu, zwłaszcza z monacytem-(Ce), od którego jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS). Różni się od niego składem chemicznym (jest arsenianem, a monacyt fosforanem). Od ksenotymu-(Y) odróżnia go inny skład (dominuje cer, a nie itr) i zazwyczaj inny pokrój kryształów. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj niewielkie, o pokroju tabliczkowym, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {100}, lub krótkopryzmatyczne. Często tworzą promieniste lub rozetowe agregaty, a także ziarniste naskorupienia na skale macierzystej.
Środowisko występowania
## Geneza Gasparyt-(Ce) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych, alpejskiego typu żyłach przecinających gnejsy i inne skały metamorficzne. Tworzy się w wyniku mobilizacji i koncentracji pierwiastków ziem rzadkich (głównie ceru) oraz arsenu w szczelinach skalnych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z takimi minerałami jak kwarc, hematyt, synchisyt-(Ce), anataz, brookit, rutyl, monacyt-(Ce) oraz różnymi minerałami z grupy chlorytu. ## Lokalizacje Lokalizacja typowa i jednocześnie główne źródło najlepszych okazów to złoże manganu i żelaza na górze Scerscen w dolinie Malenco, w Lombardii we Włoszech. Znany jest również z kilku innych miejsc na świecie, w tym z kopalni Trimouns we Francji oraz z rejonu Binnental w Szwajcarii, jednak okazy z tych lokalizacji są znacznie rzadsze i mniej efektowne.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Wysoko cenione są bogate grupy kryształów tworzące rozetowe agregaty na jasnym, kontrastującym podłożu kwarcowym. Wielkość pojedynczych kryształów, choć rzadko przekracza 1 mm, jest również istotnym czynnikiem wpływającym na wartość. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane okazy pochodzą z lokalizacji typowej - góry Scerscen we Włoszech. To stamtąd pochodzi większość dostępnych na rynku kolekcjonerskim gasparytów-(Ce) o wysokiej jakości.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Z uwagi na niewielkie rozmiary kryształów, czyszczenie mechaniczne jest ryzykowne. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Unikać kontaktu z wodą i chemicznymi środkami czyszczącymi. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwiękowych myjek, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. Jako arsenian, minerał jest potencjalnie toksyczny, dlatego należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. Nie należy go podgrzewać ani poddawać działaniu kwasów. ## Przechowywanie Okazy gasparytu-(Ce) są zazwyczaj bardzo małe i kruche, dlatego najlepiej przechowywać je w dedykowanych, zamykanych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.