Galkhaite

Wzór chemiczny: (Hg₂+₅Cu₁+)CsAs₃+₄S₂-₁₂

Galkhait to rzadki siarczek rtęci, cezu i arsenu, tworzący charakterystyczne, izometryczne kryształy o metalicznym połysku i czerwonej barwie.

## Charakterystyka Galkhait jest złożonym siarczkiem zawierającym rtęć, cez, miedź i arsen. Występuje w postaci dobrze wykształconych, izometrycznych kryształów, najczęściej o formie sześcianów, ośmiościanów i rombododekaedrów, osiągających rozmiary do 1 cm. Kryształy są zazwyczaj wrośnięte w skałę macierzystą, często w towarzystwie innych minerałów hydrotermalnych. Jego powierzchnia ma silny, metaliczny do submetalicznego połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 3 w skali Mohsa. Jest kruchy, a jego gęstość jest stosunkowo wysoka i wynosi około 5.44 g/cm³. Kryształy nie wykazują łupliwości, a ich przełam jest nierówny do muszlowego. Jest nieprzezroczysty, ale na cienkich krawędziach może przeświecać na czerwono. ## Barwy i odmiany Galkhait ma charakterystyczną barwę od cynobrowoczerwonej i pomarańczowoczerwonej do czerwonofioletowej. Rysa minerału jest pomarańczowoczerwona. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia w złożu Galkha w Jakucji (Rosja). Został on po raz pierwszy opisany w 1972 roku przez V.S. Gruzdeva, a jego nazwa została zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). Jest to pierwszy odkryty minerał zawierający cez jako istotny składnik. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, galkhait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów i naukowców badających procesy hydrotermalne.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Połysk: Metaliczny do submetalicznego
Rysa: Pomarańczowoczerwona
Gęstość: 5.44
Łupliwość: Brak
Przełam: Nierówny do muszlowego
Przezroczystość: Nieprzezroczysty, przeświecający na krawędziach
Układ krystaliczny: Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi galkhaitu są jego izometryczne, dobrze wykształcone kryształy (często sześciany), cynobrowoczerwona barwa, pomarańczowoczerwona rysa oraz silny, niemal metaliczny połysk. Jego wysoka gęstość również jest pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Galkhait bywa mylony z cynobrem (HgS), który ma podobną barwę i również zawiera rtęć. Cynober krystalizuje jednak w układzie trygonalnym i ma doskonałą łupliwość, której brak u galkhaitu. Od realgaru (AsS) odróżnia go wyższa gęstość i regularny układ krystalograficzny. W odróżnieniu od kermesytu, galkhait tworzy izometryczne kryształy, a nie igiełkowe agregaty. ## Formy kryształów Kryształy galkhaitu są zazwyczaj dobrze wykształcone, izometryczne i należą do układu regularnego. Najczęściej przyjmują formę sześcianów, rzadziej ośmiościanów, rombododekaedrów oraz ich kombinacji. Występują jako pojedyncze kryształy lub niewielkie grupy wrośnięte w skałę.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w złożach rtęciowo-antymonowo-arsenowych, krystalizując w szczelinach i kawernach skał osadowych, takich jak wapienie i dolomity, które zostały poddane procesom metasomatozy. ## Asocjacje mineralne Galkhait często współwystępuje z innymi minerałami hydrotermalnymi. Do jego najczęstszych asocjacji należą: cynober, stibnit, realgar, aurypigment, getchellit, laffittyt, kwarc, fluoryt, kalcyt i baryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska galkhaitu na świecie to złoże Galkha w Jakucji (Rosja), od którego pochodzi jego nazwa. Znaczące okazy pochodzą również ze złoża Getchell w hrabstwie Humboldt (Nevada, USA) oraz ze złoża rtęci Khaidarkan w Kirgistanie. Są to główne lokalizacje dostarczające materiału kolekcjonerskiego.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, czerwonej barwie i silnym połysku. Wysoko oceniane są kryształy o znacznych rozmiarach (powyżej 5 mm), osadzone na kontrastującym matriksie, na przykład na białym kwarcu lub kalcycie. Atrakcyjność podnosi również współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak getchellit. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze i najbardziej pożądane okazy galkhaitu pochodzą ze złoża Getchell w Nevadzie (USA), które dostarczyło największych i najlepiej uformowanych kryształów. Okazy z rosyjskiego złoża Galkha oraz z kirgiskiego Khaidarkan są również cenione, choć zazwyczaj osiągają mniejsze rozmiary.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy galkhaitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na zawartość toksycznych pierwiastków (rtęć, arsen), należy unikać kontaktu z wodą i myć ręce po każdym kontakcie z minerałem. Nie zaleca się czyszczenia na mokro. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i wstrząsy mechaniczne. Długotrwała ekspozycja na światło słoneczne może powodować blaknięcie. Ze względu na toksyczność, należy unikać wdychania pyłu i przechowywać go z dala od dzieci i zwierząt. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, aby ograniczyć kontakt z kurzem i wilgocią oraz zminimalizować ryzyko przypadkowego kontaktu. Należy go trzymać z dala od minerałów, które mogą z nim reagować. Każdy okaz powinien być wyraźnie oznaczony jako toksyczny.