Galeite
Wzór chemiczny: Na<sub>15</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>5</sub>ClF<sub>4</sub>
Galeit to rzadki siarczan sodu, chloru i fluoru, występujący w złożach ewaporatowych i rozpuszczalny w wodzie.
Opis
## Charakterystyka Galeit jest minerałem z grupy siarczanów, chemicznie klasyfikowanym jako siarczan sodu z dodatkiem chloru i fluoru. Tworzy niewielkie, najczęściej bezbarwne lub białe kryształy o szklistym połysku. Zazwyczaj występuje w formie drobnych, tabliczkowych lub piramidalnych kryształów, często wrośniętych w masę innych minerałów solnych, takich jak halit czy tenardyt. Ze względu na swoją rozpuszczalność, dobrze wykształcone, wolnostojące kryształy są rzadkością. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma gęstość 2.61 g/cm³, jest więc nieco cięższy od halitu. Cechuje się doskonałą łupliwością w jednej płaszczyźnie, co powoduje, że łatwo dzieli się na cienkie blaszki. Jego przełam jest muszlowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Galeit jest najczęściej bezbarwny, biały lub szarawy. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1955 roku przez Deane'a K. Smitha Jr., Adolpha Pabsta i Josepha J. Glassa. Nazwa "galeit" została nadana na cześć Williama Alexandra Gale'a (1897–1983), chemika z American Potash and Chemical Corporation, który prowadził szeroko zakrojone badania nad złożami solnymi w jeziorze Searles w Kalifornii, gdzie minerał ten został po raz pierwszy zidentyfikowany. ## Zastosowania Galeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z konkretnych lokalizacji.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi galeitu są jego niska twardość (2.5), doskonała łupliwość w jednym kierunku, szklisty połysk oraz środowisko występowania (ewaporaty solne). Testem niszczącym, ale ostatecznym, jest jego łatwa rozpuszczalność w wodzie. Występuje w charakterystycznym towarzystwie innych minerałów solnych. ## Odróżnianie od podobnych Galeit można pomylić z innymi bezbarwnymi minerałami ewaporatowymi. Od halitu odróżnia go brak słonego smaku i trygonalna forma kryształów (halit jest regularny). Od tenardytu różni się formą krystaliczną i doskonałą łupliwością (tenardyt ma łupliwość dobrą). Od gipsu jest znacznie twardszy (twardość gipsu to 2). ## Formy kryształów Galeit krystalizuje w układzie trygonalnym. Najczęściej tworzy małe, ostro zakończone kryształy piramidalne lub płaskie, tabliczkowe o heksagonalnym zarysie. Występuje również w postaci skupień ziarnistych, wrośniętych w inne minerały.
Środowisko geologiczne
## Geneza Galeit jest minerałem pochodzenia ewaporacyjnego. Powstaje w wyniku wytrącania z silnie zasolonych, bogatych w sód, siarczany, chlorki i fluorki wód w wysychających jeziorach alkalicznych w warunkach klimatu pustynnego lub półpustynnego. ## Asocjacje mineralne Minerał ten typowo współwystępuje z innymi ewaporatami. Jego najczęstszymi minerałami towarzyszącymi są schaireryt, halit, tenardyt, sulfohalit i tychit. Współwystępowanie z tymi minerałami jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania galeitu jest jezioro Searles w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii (USA), skąd pochodzą najlepsze okazy. Notowany był również w podobnych formacjach geologicznych w Ugandzie (jezioro Katwe) oraz w Chinach.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska galeitu zależy przede wszystkim od jego rzadkości i pochodzenia. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, co jest rzadkością. Duże znaczenie ma również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z jeziora Searles, takimi jak schaireryt. Okazy są zazwyczaj niewielkie, często w formie mikromontów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim jest jego lokalizacja typowa - jezioro Searles w Kalifornii, USA. Okazy z innych lokalizacji są ekstremalnie rzadkie w kolekcjach.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Galeit jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego, suchego pędzelka lub sprężonego powietrza o niewielkiej sile nadmuchu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami oraz innymi płynami. Minerał jest higroskopijny, co oznacza, że może absorbować wilgoć z powietrza, prowadząc do jego powolnego rozpadu. Należy chronić go przed wysoką wilgotnością i nagłymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy galeitu najlepiej przechowywać w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ekspozycja powinna odbywać się w suchym pomieszczeniu, z dala od źródeł wilgoci.