Fulbrightite

Wzór chemiczny: Ca(V<sup>4+</sup>O)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·4H<sub>2</sub>O

Uwodniony arsenian wanadylu i wapnia, tworzący mikroskopijne, oliwkowozielone kryształy, znany tylko z jednej lokalizacji na świecie.

## Charakterystyka Fulbrightyt jest bardzo rzadkim minerałem wtórnym z grupy arsenianów. Tworzy niewielkie agregaty złożone z tabliczkowych lub izometrycznych kryształów, których rozmiar rzadko przekracza 0,2 mm. Często występuje w formie pustych epimorfów (skorup) po wcześniejszych, rozpuszczonych minerałach, zwłaszcza po kryształach kalcytu. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest intensywna, oliwkowozielona lub żółtozielona barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy fulbrightytu są przeświecające i wykazują połysk szklisty, miejscami przechodzący w tłusty. Twardość minerału w skali Mohsa wynosi około 3. Jego gęstość, obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej, to 3,13 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitych odcieniach, od ciemnej oliwkowej zieleni po jaśniejszą, żółtozieloną barwę. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Fulbrightyt został opisany jako nowy gatunek minerału w 2011 roku przez Anthony'ego R. Kampfa i jego zespół. Nazwa honoruje Jamesa Williama Fulbrighta (1905–1995), amerykańskiego senatora, który był twórcą prestiżowego programu wymiany naukowej (Fulbright Program). Minerał odkryto na terenie kopalni Getchell w Nevadzie, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, fulbrightyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów mikroskopowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous to Greasy
Rysa
Light green
Gęstość
3.13
Łupliwość
Good on {001}
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja fulbrightytu jest niezwykle trudna i niemożliwa do przeprowadzenia bez specjalistycznego sprzętu. Wstępne rozpoznanie w oparciu o cechy wizualne wymaga użycia mikroskopu stereoskopowego. Kluczowe cechy to oliwkowozielona barwa, tabliczkowy pokrój kryształów tworzących agregaty oraz współwystępowanie z minerałami z kopalni Getchell. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można pomylić z innymi zielonymi, wtórnymi arsenianami lub wanadanami występującymi w tej samej lokalizacji, takimi jak bidenbaughit. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy jego struktury krystalicznej i składu chemicznego. ## Formy kryształów Fulbrightyt tworzy agregaty drobnych, tabliczkowych kryształów o pokroju zdominowanym przez płaską podstawę {001}. Kryształy mogą być również izometryczne. Charakterystyczne są puste w środku narosty i skorupki (epimorfy) po innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Fulbrightyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złoża. Jego geneza jest związana z niskotemperaturowymi procesami hydrotermalnymi, które prowadzą do przeobrażenia siarczków arsenu - realgaru i aurypigmentu. Występuje w obrębie zwęglonych stref ścinania w skałach osadowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów arsenowych i wanadowych. Do jego najważniejszych asocjacji należą: getchellit, aurypigment, realgar, bidenbaughit, laffittit, guettardyt oraz niezidentyfikowane fazy wanadowo-arsenowe. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania fulbrightytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Getchell, w dystrykcie Potosi, hrabstwo Humboldt, Nevada, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów minerałów mikroskopowych ("mikromontów") największą wartość mają okazy z wyraźnie wykształconymi, ostrymi kryształami o dobrym połysku i intensywnej barwie. Szczególnie cenione są bogate agregaty krystaliczne oraz okazy, na których fulbrightyt współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla tej lokalizacji, takimi jak getchellit. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów fulbrightytu jest kopalnia Getchell w Nevadzie. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle trudny do zdobycia i osiąga wysokie ceny na specjalistycznym rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fulbrightytu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Kontakt z wodą jest niedopuszczalny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, ponieważ jako minerał uwodniony może ulec uszkodzeniu. Jest wrażliwy na wysoką temperaturę i chemikalia. Ze względu na zawartość arsenu, minerał jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnie zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem oraz wilgocią. Należy trzymać je w stabilnym, suchym środowisku, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej