Franksousaite

Wzór chemiczny: Pb²⁺Cu²⁺(Se⁶⁺O₄)(OH)₂

Franksousait to bardzo rzadki selenin miedzi i ołowiu, tworzący mikroskopijne, tabliczkowe kryształy o intensywnie zielonej barwie.

## Charakterystyka Franksousait jest wtórnym minerałem ołowiu i miedzi, należącym do grupy seleninów. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Kryształy te tworzą rozetowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i powłoki na skale macierzystej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy franksousaitu wykazują szklisty połysk. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, nie została precyzyjnie określona. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 5.42 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednym, charakterystycznym kolorze – szmaragdowozielonym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Franksousait został po raz pierwszy opisany w 2020 roku przez Stuarta J. Millsa i jego zespół. Nazwa minerału honoruje dr. Franka C. Sousę (ur. 1951), amerykańskiego kolekcjonera mikrominerałów z Massachusetts, w uznaniu jego wkładu w mineralogię, w tym za odkrycie kilku nowych gatunków minerałów. Holotypowy materiał, na podstawie którego opisano nowy minerał, pochodzi z kopalni El Dragón w Boliwii i jest przechowywany w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej Hrabstwa Los Angeles. ## Zastosowania Franksousait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania wśród kolekcjonerów specjalizujących się w mikrominerałach i rzadkich gatunkach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-2.5
Barwa: Blue
Połysk: Vitreous
Rysa: Very pale blue
Gęstość: 5.64
Łupliwość: Cleavage could not be determined due to the small crystal size. By its structural analogue to linarite, it should have perfect cleavage on {100}.
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja franksousaitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wstępne rozpoznanie w kolekcji opiera się na charakterystycznej szmaragdowozielonej barwie, formie mikroskopijnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty oraz współwystępowaniu z innymi seleninami z kopalni El Dragón. ## Odróżnianie od podobnych Franksousait może być mylony z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak brochantyt, malachit czy inne rzadkie seleniny (np. olsacherit). Odróżnienie wymaga specjalistycznej analizy chemicznej i strukturalnej. Kluczową cechą diagnostyczną jest obecność selenu, ołowiu i miedzi w składzie chemicznym. ## Formy kryształów Minerał tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, często wydłużone i listewkowe. Kryształy te łączą się w charakterystyczne, rozetowe lub promieniste agregaty. Występuje również w formie cienkich nalotów na powierzchni skał.

Środowisko występowania

## Geneza Franksousait jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych bogatych w selen. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów zawierających jony seleninowe z pierwotnymi minerałami ołowiu i miedzi. Jego powstawanie jest związane z suchym, pustynnym klimatem, który sprzyja koncentracji selenu. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym (kopalnia El Dragón) franksousait współwystępuje z innymi rzadkimi seleninami, takimi jak ahlfeldyt, penroseit, olsacherit, a także z anglesitem, barytem, goethytem i kwarcem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania franksousaitu na świecie jest kopalnia El Dragón, położona w prowincji Antonio Quijarro, w departamencie Potosí w Boliwii. Jest to stanowisko typowe (type locality) dla tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów franksousaitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi, rozetowymi skupieniami intensywnie zielonych kryształów, kontrastującymi z barwą skały macierzystej. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, kluczowa jest jakość okazu widzianego pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy kolekcjonerskie pochodzą z jednego miejsca na świecie – kopalni El Dragón w Boliwii. Jest to jedyne źródło tego minerału, co czyni każdy okaz pochodzący stamtąd unikatowym.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na ekstremalną delikatność i reaktywność minerału, odradza się stosowania wody, nawet destylowanej, oraz jakichkolwiek środków chemicznych. Czyszczenie mechaniczne (np. szczoteczką) jest niemożliwe i prowadzi do zniszczenia kryształów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, zasadami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go wystawiać na bezpośrednie działanie światła słonecznego, które może spowodować jego blaknięcie. Należy unikać wibracji i wstrząsów. ## Przechowywanie Okazy franksousaitu powinny być przechowywane wyłącznie w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Przechowywanie w suchym miejscu jest kluczowe dla zachowania integralności okazów.