Franklinphilite
Wzór chemiczny: (K,Na)<sub>4</sub>(Mn<sup>2+</sup>,Mg,Zn<sup>2+</sup>)<sub>48</sub>(Si,Al)<sub>72</sub>(O,OH)<sub>216</sub>·6H<sub>2</sub>O
Bardzo rzadki krzemian potasowo-manganowy z grupy stilpnomelanu, znany wyłącznie z Franklin w New Jersey, USA.
Opis
## Charakterystyka Franklinfilit to bardzo rzadki minerał należący do grupy stilpnomelanu, będący uwodnionym krzemianem potasu i manganu. Tworzy skupienia drobnych, blaszkowatych kryształów przypominających mikę. Agregaty te często mają pokrój wachlarzowaty, promienisty lub kulisty. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jest to głównie minerał mikromontowy, rzadko widoczny gołym okiem w postaci wyraźnych form. ## Właściwości fizyczne Franklinfilit jest stosunkowo miękki, o twardości około 3 w skali Mohsa. Jego blaszki są kruche. Połysk jest szklisty do perłowego, szczególnie widoczny na płaszczyznach łupliwości. Cienkie blaszki minerału są przeświecające. ## Barwy i odmiany Minerał ten ma charakterystyczną, ciemnobrązową do niemal czarnej barwy. Rysa jest bladobrązowa. Nie wyróżnia się żadnych odmian barwnych ani handlowych, co jest typowe dla tak rzadkiego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa franklinfilitu pochodzi od miejsca jego odkrycia - kopalni Franklin w hrabstwie Sussex, New Jersey, USA - oraz od greckiego słowa *phyllon* (φύλλον), oznaczającego "liść", co nawiązuje do jego blaszkowatej budowy. Minerał został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek w 1992 roku przez Dunna, Peacora i Ramika. ## Zastosowania Franklinfilit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania wśród specjalistów zbierających minerały z Franklin oraz minerały rzadkie.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi franklinfilitu są jego ciemnobrązowa barwa, blaszkowaty pokrój tworzący promieniste lub kuliste agregaty oraz perłowy połysk na powierzchniach łupliwości. Kluczową wskazówką diagnostyczną jest jego pochodzenie - wyłącznie z kopalni Franklin w New Jersey. ## Odróżnianie od podobnych Franklinfilit można pomylić z innymi minerałami z grupy stilpnomelanu, a także z ciemnymi mikami, takimi jak biotyt. Odróżnienie od stilpnomelanu jest zazwyczaj niemożliwe bez zaawansowanych badań chemicznych (w celu stwierdzenia dominacji potasu) lub rentgenowskich (XRD). Od biotytu różni się brakiem elastyczności blaszek. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy wykształconych, pojedynczych kryształów. Występuje w formie blaszkowatych, listewkowych lub włóknistych agregatów. Skupienia te często układają się w formy promieniste, wachlarzowate, a czasem sferulityczne (kuliste).
Środowisko geologiczne
## Geneza Franklinfilit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstał w późnym etapie mineralizacji w obrębie zmetamorfizowanego, stratoidalnego złoża rud cynku, manganu i żelaza w Franklin, New Jersey. Jest produktem przemian zachodzących w niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często rzadkich minerałów ze złoża Franklin. Najczęściej spotyka się go w asocjacji z bustamitem, willemitem, kalcytem, franklinitem i rodochrozytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania franklinfilitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Franklin, w miejscowości Franklin, w hrabstwie Sussex, New Jersey, USA.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich franklinfilitu zależy od bogactwa i estetyki agregatów. Najbardziej cenione są okazy, na których kuliste lub promieniste skupienia franklinfilitu są dobrze uformowane i osadzone na kontrastującym podłożu, na przykład na białym kalcycie lub różowym bustamicie. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedyne źródło okazów tego minerału to historyczna kopalnia Franklin w New Jersey. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim franklinfility pochodzą z tego jednego miejsca.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy franklinfilitu są delikatne i kruche. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać mycia w wodzie, która mogłaby wniknąć między blaszki i osłabić agregat. ## Czego unikać Minerał jest miękki i łatwo go zarysować. Należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami, myjek ultradźwiękowych oraz wszelkich środków chemicznych, kwasów i detergentów. Należy chronić go przed uderzeniami i upadkiem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach typu membranowego lub w watowanych pojemnikach, aby zabezpieczyć je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Etykieta z nazwą i lokalizacją jest kluczowa z uwagi na podobieństwo do innych minerałów.