Fourmarierite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>1-x</sub>O<sub>3-2x</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>4</sub>(OH)<sub>4+2x</sub>·4H<sub>2</sub>O

Fourmarieryt to rzadki, pomarańczowoczerwony minerał tlenku uranylu i ołowiu, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy i promieniste agregaty.

## Charakterystyka Fourmarieryt jest wtórnym minerałem uranu, cenionym przez kolekcjonerów za intensywną, pomarańczowoczerwoną do złocistoczerwonej barwę. Występuje w strefach utleniania złóż uraninitu. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często zgrupowane w promieniste agregaty, rozety lub tworzące naskorupienia. Jego kryształy są zazwyczaj przezroczyste do przeświecających i wykazują silny, diamentowy lub żywiczny połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 3-4 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma wysoką gęstość, wynoszącą około 6.05 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów i uran. Jest silnie radioaktywny. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, zgodnym z płaszczyzną podstawy kryształów. ## Barwy i odmiany Dominującą i właściwie jedyną barwą fourmarierytu jest pomarańczowoczerwona, która może przechodzić w odcienie złocistoczerwone, czerwonobrązowe lub żółtopomarańczowe. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Fourmarieryt został po raz pierwszy opisany w 1924 roku przez Henriego Buttgenbacha. Nazwa minerału honoruje Paula Fourmariera (1877–1970), belgijskiego geologa i profesora na Uniwersytecie w Liège, za jego wkład w badania geologii Belgii i Konga. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, fourmarieryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast wysoce cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Diamentowy do żywicznego
Rysa
Pomarańczowoczerwona
Gęstość
6.046
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Fourmarieryt jest stosunkowo łatwy do rozpoznania na podstawie jego intensywnej, pomarańczowoczerwonej barwy, diamentowego połysku oraz charakterystycznych, tabliczkowych kryształów często tworzących promieniste agregaty. Jego wysoka gęstość i silna radioaktywność są kluczowymi cechami diagnostycznymi. Często występuje w towarzystwie innych wtórnych minerałów uranu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnej barwie, takimi jak curite, becquerelite czy wölsendorfite. Curite jest zazwyczaj bardziej pomarańczowy i tworzy igiełkowe kryształy. Becquerelite ma barwę bardziej żółtą do żółtopomarańczowej. Precyzyjne odróżnienie tych minerałów często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy fourmarierytu są najczęściej cienkotabliczkowe, o zarysie rombowym lub sześciobocznym. Zwykle występują w postaci promienistych lub gwiaździstych agregatów, rozet, a także jako masywne lub ziarniste naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Fourmarieryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych i pegmatytowych złóż uraninitu (smółki uranowej). Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów uranu pod wpływem wód zawierających tlen i ołów. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z uraninitem, który jest jego minerałem macierzystym. Towarzyszą mu również inne wtórne minerały uranowe, takie jak curite, torbernit, becquerelite, kasolit, rutherfordin, schoepit i wölsendorfite. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest kopalnia Shinkolobwe w prowincji Katanga w Demokratycznej Republice Konga. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, m.in. z kopalni Ruggles w Grafton, New Hampshire (USA); Great Bear Lake w Terytoriach Północno-Zachodnich (Kanada); kopalni Wölsendorf w Bawarii (Niemcy) oraz z Jáchymova (Czechy).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy fourmarierytu charakteryzują się ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, pomarańczowoczerwonej barwie i silnym połysku. Szczególnie poszukiwane są promieniste agregaty i rozety utworzone z wyraźnych, nieuszkodzonych tabliczek. Kontrast z jasną skałą macierzystą oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami uranowymi, jak schoepit czy becquerelite, znacznie podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z typowej lokalizacji - kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Okazy z tego miejsca są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fourmarierytu są bardzo delikatne i kruche. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne z powodu niskiej twardości i doskonałej łupliwości. Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Jako minerał wtórny, jest niestabilny i może ulegać przemianom w kontakcie z wilgocią. Ze względu na zawartość uranu jest silnie radioaktywny - należy ograniczać ekspozycję, myć ręce po każdym kontakcie i nie przechowywać go w miejscach stałego przebywania ludzi (biurko, sypialnia). ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "perky box", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego. Ze względu na radioaktywność, okazy powinny być przechowywane w specjalnie oznaczonych pojemnikach, w miejscu z ograniczonym dostępem.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej