Fluorvesuvianite

Wzór chemiczny: Ca<sub>19</sub>(Al,Mg)<sub>13</sub>(SiO<sub>4</sub>)<sub>10</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)<sub>4</sub>O(F,OH)<sub>9</sub>

Fluorwezuwian to rzadki minerał z grupy wezuwianu, wyróżniający się dominującą zawartością fluoru, o charakterystycznych pryzmatycznych kryształach.

## Charakterystyka Fluorwezuwian jest minerałem należącym do grupy wezuwianu, w którym fluor dominuje nad grupami hydroksylowymi w strukturze. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o przekroju kwadratowym, zakończone piramidami. Kryształy są często prążkowane wzdłuż osi pionowej. Zazwyczaj występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub ich promienistych agregatów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 6 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest zazwyczaj przeświecający do przezroczystego. Gęstość wynosi około 3,43 g/cm³. ## Barwy i odmiany Fluorwezuwian najczęściej przybiera barwę od brązowej do czerwonobrązowej. Nie wyróżnia się jego specyficznych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa "fluorwezuwian" nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji fluoru (łac. *fluere* - płynąć) oraz do jego związku strukturalnego z wezuwianem. Został opisany jako nowy minerał w 2000 roku przez Vladimira G. Galuskina, Evgeniya V. Galuskina i J. Kusz. Miejsce typowe (locus typicus) to kopalnia Lupikko w Karelii w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, fluorwezuwian jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów i naukowców. Nie ma żadnego zastosowania przemysłowego.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.43
Łupliwość
Słaba wg {001}, {100} i {110}
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Fluorwezuwian można rozpoznać po jego charakterystycznym pokroju kryształów - długich, czworokątnych pryzmatach, często zakończonych piramidą. Brązowa do czerwonobrązowej barwa, szklisty połysk i występowanie w skałach metamorficznych (skarnach) są również ważnymi wskazówkami. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) w celu stwierdzenia dominacji fluoru. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy wezuwianu, od których jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia wizualnie. Różni się od nich dominującą zawartością fluoru. Może również przypominać niektóre turmaliny (np. drawit) lub epidot, jednak różni się od nich pokrojem kryształów (turmalin ma przekrój trygonalny, a epidot jednoskośny pokrój) i twardością. ## Formy kryształów Kryształy są tetragonalne, o pokroju pryzmatycznym, wydłużone wzdłuż osi [001]. Zazwyczaj mają kwadratowy przekrój i są zakończone ścianami piramid {111}. Często wykazują prążkowanie na ścianach pryzmatycznych {110} i {100}.

Środowisko występowania

## Geneza Fluorwezuwian jest minerałem typowym dla skarnów magnezowych. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego na styku intruzji magmowych (np. granitów) ze skałami węglanowymi (dolomitami). Wymaga środowiska bogatego w wapń, glin, krzem i fluor. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak: kalcyt, dolomit, diopsyd, grossular (granat), spinet, fluoryt, flogopit, a także inne minerały z grupy wezuwianu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska na świecie to: - Rosja: Kopalnia Lupikko, Pitkäranta, Karelia - jest to miejsce typowe (locus typicus) dla tego minerału. - Włochy: Kilka lokalizacji w dolinie Aosty, m.in. Bellecombe, gdzie występuje w skarnach. - Rumunia: Kopalnia Ocna de Fier w Banacie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Ważna jest przezroczystość oraz estetyczne umiejscowienie kryształów na matrycy skalnej, zwłaszcza w towarzystwie kontrastujących minerałów, takich jak biały kalcyt. Duże rozmiary kryształów (powyżej 1-2 cm) znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z miejsca typowego w Lupikko w Rosji są najbardziej pożądane przez kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów. Dobrej jakości kryształy pochodzą również z włoskich i rumuńskich lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, zwłaszcza kwasu fluorowodorowego. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego, które może wpłynąć na jego barwę. Unikać kontaktu z chemikaliami domowymi. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Należy zapewnić stabilne warunki wilgotności i temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej