Fluorphosphohedyphane

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>F

Fluorfosfohedyfan to rzadki minerał z grupy apatytu, będący fluorowym i fosforanowym analogiem hedyfanu, ceniony za dobrze wykształcone, heksagonalne kryształy.

## Charakterystyka Fluorfosfohedyfan jest minerałem należącym do supergrupy apatytu. Tworzy sześcioboczne, pryzmatyczne kryształy, które zazwyczaj są niewielkie, nieprzekraczające kilku milimetrów. Występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub ich promienistych agregatów. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 4.5 w skali Mohsa. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 5.95 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Kryształy wykazują niewyraźną łupliwość. ## Barwy i odmiany Fluorfosfohedyfan jest najczęściej bezbarwny lub biały. Niektóre okazy mogą wykazywać bladożółte zabarwienie. Nie wyróżniono jego odrębnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - wskazuje na dominację fluoru (Fluor) i fosforanów (phospho) oraz na jego strukturalne podobieństwo do hedyfanu (hedyphane). Został on formalnie opisany jako nowy gatunek minerału w 2009 roku przez G. Della Ventura i współautorów. Miejscem typowym, z którego pochodzą pierwsze opisane okazy, jest kopalnia Blue Bell w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, fluorfosfohedyfan nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub systematyce grupy apatytu.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
5.95
Łupliwość
Niewyraźna na {0001}
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest forma kryształów - sześcioboczne, pryzmatyczne słupki, typowe dla minerałów z grupy apatytu. Duża gęstość, wyczuwalna nawet w małych okazach, jest również ważną wskazówką. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza EDS, ze względu na podobieństwo do innych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Fluorfosfohedyfan jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych bezbarwnych lub białych minerałów z grupy apatytu, takich jak fluorapatyt, hydroksylapatyt, a zwłaszcza od jego arsenianowych odpowiedników - hedyfanu i fluorflogopitu. Można go również pomylić z piromorfitem i mimetezytem, które często tworzą podobne kryształy, ale zazwyczaj są zabarwione. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj proste, mają pokrój krótkich lub wydłużonych pryzmatów heksagonalnych (sześciobocznych). Często zakończone są płaskimi ścianami podstawy (pinakoidem). Występują jako pojedyncze kryształy lub tworzą niewielkie, promieniste lub igiełkowe agregaty narastające na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Fluorfosfohedyfan jest minerałem wtórnym, tworzącym się w strefach utleniania złóż kruszców polimetalicznych, szczególnie tych bogatych w ołów. Powstaje w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów ołowiu w środowisku zasobnym w fosfor i fluor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu. W lokalizacji typowej (kopalnia Blue Bell, USA) znaleziono go w towarzystwie cerusytu, hydrocerusytu, anglesytu, wulfenitu, a także jego arsenianowych analogów - hedyfanu i mimetezytu. ## Lokalizacje Najważniejszym i najlepiej udokumentowanym miejscem występowania fluorfosfohedyfanu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Blue Bell w Baker, w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. Jest to bardzo rzadki minerał, a doniesienia o jego występowaniu w innych miejscach na świecie są nieliczne i wymagają potwierdzenia.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami, które kontrastują z barwą skały macierzystej. Ważna jest wielkość kryształów - okazy przekraczające kilka milimetrów są wyjątkowo rzadkie i poszukiwane. Atrakcyjność podnoszą również bogate grupy kryształów oraz asocjacje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Jedynym komercyjnie istotnym i znanym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Blue Bell w Kalifornii, USA. Praktycznie wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Nie należy go podgrzewać ani narażać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy fluorfosfohedyfanu, ze względu na ich niewielkie rozmiary i kruchość, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu „micromount”, które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej