Fluoro-richterite

Wzór chemiczny: Na(NaCa)Mg<sub>5</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>22</sub>F<sub>2</sub>

Fluoro-richteryt to rzadki amfibol sodowo-wapniowy, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, pryzmatyczne kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Fluoro-richteryt jest minerałem z grupy amfiboli, należącym do szeregu richterytu. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, często zakończone charakterystycznymi, spadzistymi ścianami. Występuje również w formie skupień włóknistych, promienistych lub w postaci ziarnistych mas. Okazy mają zazwyczaj intensywny, szklisty połysk, który nadaje im atrakcyjny wygląd. Jest minerałem stosunkowo twardym i kruchym. ## Właściwości fizyczne Fluoro-richteryt charakteryzuje się twardością w zakresie 5-6 w skali Mohsa. Jego połysk jest szklisty, a na powierzchniach przełamu może być matowy. Jest minerałem przeświecającym, a w cienkich odłamkach bywa przezroczysty. Gęstość wynosi około 3.15 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten najczęściej przybiera barwy od brązowej i czerwonobrązowej do żółtobrązowej. Spotykane są także okazy szare, niebieskawozielone, a nawet bezbarwne. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych czy barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa "fluoro-richteryt" nawiązuje do jego składu chemicznego - jest to analog richterytu, w którym fluor (łac. *fluere* - płynąć) dominuje na pozycji anionowej, zastępując grupę hydroksylową (OH). Został uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1994 roku, choć materiał był znany i badany wcześniej. Jego stanowisko typowe to kopalnia Wilberforce w Ontario, Kanada. ## Zastosowania Fluoro-richteryt nie ma znaczenia przemysłowego. Jest natomiast poszukiwanym i cenionym kamieniem kolekcjonerskim, zwłaszcza dobrze wykształcone kryształy z klasycznych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.15
Łupliwość
Doskonała wg {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Fluoro-richteryt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznym pokroju długich, pryzmatycznych kryształów, często o sześciobocznym przekroju. Ważną cechą jest szklisty połysk oraz typowe dla amfiboli kąty między płaszczyznami łupliwości (około 56° i 124°). Barwa, najczęściej w odcieniach brązu, również jest pomocna. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi amfibolami, takimi jak hornblenda, arfvedsonit czy inne minerały z szeregu richterytu. Od hornblendy odróżnia go jaśniejsza barwa i często lepsza przezroczystość. Od arfvedsonitu różni się brakiem charakterystycznego pleochroizmu w odcieniach niebieskich i zielonych. Pewne rozróżnienie od innych richterytów wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, WDS) w celu określenia dominacji fluoru. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj wydłużone, słupkowe lub pryzmatyczne. Często tworzą promieniste agregaty lub skupienia włókniste. Występują także w formie wrosłych ziaren w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Fluoro-richteryt jest minerałem metamorficznym. Powstaje w warunkach metamorfizmu kontaktowego i regionalnego, w skałach bogatych w sód i magnez, takich jak skarny, marmury czy karbonatyty. Jego krystalizacja zachodzi w stosunkowo wysokich temperaturach i ciśnieniach, w środowisku zasobnym w fluor. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z takimi minerałami jak kalcyt, dolomit, diopsyd, flogopit, tytanit, apatyt, a także innymi amfibolami i piroksenami. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska, z których pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie, znajdują się w Kanadzie (Wilberforce i Tory Hill, Ontario) oraz w Rosji (kopalnia Kovdor na Półwyspie Kolskim). Występuje również w Iron Hill w Kolorado (USA) oraz w kilku miejscach w Szwecji (np. Långban).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy fluoro-richterytu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone i nieuszkodzone kryształy o znacznym rozmiarze. Pożądane cechy to intensywny, szklisty połysk, dobra przezroczystość oraz atrakcyjna, nasycona barwa (szczególnie odcienie brązu i zieleni). Okazy na matrycy, kontrastujące z jasnym kalcytem, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z Wilberforce w prowincji Ontario w Kanadzie. Dostarczają one dużych, dobrze uformowanych kryształów. Równie znane są okazy z masywu Kovdor na Półwyspie Kolskim w Rosji, które często charakteryzują się doskonałym połyskiem i ciekawą formą.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fluoro-richterytu można bezpiecznie czyścić letnią wodą z dodatkiem łagodnego mydła, używając miękkiej szczoteczki do zębów. Należy unikać silnych detergentów. Po umyciu okaz trzeba dokładnie wypłukać, najlepiej w wodzie destylowanej, i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą uszkodzić jego powierzchnię. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i parowych, ponieważ wibracje i gwałtowne zmiany temperatury mogą powodować pęknięcia, szczególnie w kruchych kryształach. Nie należy go narażać na długotrwałe działanie intensywnego światła słonecznego. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy fluoro-richterytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań i obtłuczeń od twardszych minerałów. Ze względu na jego kruchość, należy chronić go przed upadkami i uderzeniami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej