Fluornatromicrolite
Wzór chemiczny: (Na<sub>1.5</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>0.5</sub>)Ta<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>6</sub>F
Ekstremalnie rzadki minerał z supergrupy pirochloru, będący tlenkiem tantalu, sodu i bizmutu, znajdowany w pegmatytach granitowych.
Opis
## Charakterystyka Fluornatromikrolit to bardzo rzadki minerał należący do supergrupy pirochloru. Tworzy niewielkie, najczęściej ośmiościenne kryształy, które mogą wykazywać dodatkowe ściany modyfikujące ich podstawowy kształt. Występuje także w formie nieregularnych, anhedralnych ziaren wrośniętych w skałę. Jego barwa waha się od żółtobrązowej do czerwonobrązowej. Cechuje się wysoką gęstością i silnym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo twardy, jego twardość w skali Mohsa wynosi 5. Charakteryzuje się żywicznym do diamentowego połyskiem oraz dużą gęstością, wynoszącą około 7,18 g/cm³. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy lub podmuszlowy. ## Barwy i odmiany Fluornatromikrolit występuje w odcieniach brązu - od żółtawego po czerwonawy. Nie wyróżniono jego odrębnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności fluoru (Fluor), sodu (Natro) oraz przynależności do grupy mikrolitu. Został on oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2011 roku. Opisany został po raz pierwszy w 2013 roku przez M. B. Andrade i współautorów na podstawie okazów znalezionych w pegmatycie Quixaba w Brazylii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, fluornatromikrolit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji fluornatromikrolitu są jego wysoka gęstość, żywiczny lub diamentowy połysk, brązowa barwa oraz forma niewielkich, ośmiościennych kryształów. Kluczową wskazówką jest również jego środowisko występowania - złożone pegmatyty granitowe. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowe odróżnienie fluornatromikrolitu od innych minerałów z grupy mikrolitu lub pirochloru jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS). Może być mylony z innymi ciężkimi, brązowymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak cyrkon, kasyteryt czy niektóre granaty. Od cyrkonu różni się niższą twardością i najczęściej inną formą kryształów. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy dobrze wykształcone, izometryczne kryształy o pokroju ośmiościanu, czasami z dodatkowymi ścianami. Spotykany jest również w postaci nieregularnych ziaren wrośniętych w inne minerały.
Środowisko geologiczne
## Geneza Fluornatromikrolit jest pierwotnym minerałem krystalizującym w późnych stadiach ewolucji złożonych pegmatytów granitowych, szczególnie tych wzbogaconych w pierwiastki rzadkie, takie jak lit, tantal i bizmut. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla pegmatytów, takimi jak albit, kwarc, lepidolit, elbait, bismutotantalit oraz inne rzadkie tlenki i fosforany. ## Lokalizacje Lokalizacja typowa i główne źródło okazów to pegmatyt Quixaba, gmina Frei Martinho, stan Paraíba w Brazylii. Jest to jedno z nielicznych potwierdzonych miejsc występowania tego minerału na świecie.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Duże znaczenie ma również umiejscowienie kryształu na matrycy skalnej, kontrastujące z jaśniejszymi minerałami towarzyszącymi, jak albit czy kwarc. Ze względu na rzadkość, nawet mikroskopijne, ale dobrze uformowane kryształy są pożądane. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość, jeśli nie wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy, pochodzi z lokalizacji typowej - pegmatytu Quixaba w Brazylii. Okazy z jakiejkolwiek innej potwierdzonej lokalizacji byłyby niezwykle cenne.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy fluornatromikrolitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka. W razie konieczności można użyć wody destylowanej. Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia w kruchych kryształach. ## Czego unikać Minerał należy chronić przed kontaktem z silnymi kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz ścierania, gdyż mimo twardości może ulec zarysowaniu przez twardsze minerały. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć kontaktu z innymi minerałami i potencjalnych uszkodzeń mechanicznych. Ochrona przed kurzem jest również wskazana.