Fluormayenite

Wzór chemiczny: Ca<sub>12</sub>Al<sub>14</sub>O<sub>32</sub>[&#9744;<sub>4</sub>F<sub>2</sub>]

Glinian wapnia z supergrupy mayenitu, tworzący bezbarwne, mikroskopijne kryształy w wysokotemperaturowych skałach metamorficznych.

## Charakterystyka Fluormayenit to rzadki minerał z supergrupy mayenitu, będący uwodnionym glinianem wapnia z fluorem. Występuje zazwyczaj w postaci bardzo małych, dobrze wykształconych kryształów, których rozmiar rzadko przekracza ułamki milimetra. Najczęściej tworzy kryształy o pokroju dwunastościanu rombowego {110}, czasami w kombinacji ze ścianami czworościanu. Okazy są zazwyczaj bezbarwne lub białe i przezroczyste, o szklistym połysku. Ze względu na swój rozmiar, do jego obserwacji niezbędne jest użycie mikroskopu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 5.5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość obliczona wynosi 2.73 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Fluormayenit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona przez IMA w 2013 roku, nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji fluoru (Fluor) oraz do jego strukturalnego związku z mayenitem, innym minerałem z tej grupy. Został po raz pierwszy opisany przez E. Galuskinę i współpracowników. Miejscem typowym jest kamieniołom Caspar na wulkanie Bellerberg w rejonie Eifel, w Niemczech. ## Zastosowania Fluormayenit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.73
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja fluormayenitu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego mikroskopijny rozmiar i brak charakterystycznych barw. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu chemicznego (obecność Ca, Al, O, F) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do weryfikacji jego struktury krystalicznej. ## Odróżnianie od podobnych Fluormayenit można pomylić z wieloma innymi bezbarwnymi minerałami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak kwarc, nosean, hauyn, a zwłaszcza z innymi minerałami z grupy mayenitu (np. chlormayenitem). Odróżnienie od chlormayenitu, który zawiera chlor zamiast fluoru, jest możliwe wyłącznie za pomocą analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy najczęściej izometryczne, dobrze wykształcone kryształy, głównie w formie dwunastościanów rombowych {110}, rzadziej czworościanów. Występuje jako pojedyncze, rozproszone ziarna w skale macierzystej lub w niewielkich skupieniach.

Środowisko występowania

## Geneza Fluormayenit jest minerałem typowym dla środowisk metamorfizmu kontaktowego wysokiej temperatury i niskiego ciśnienia. Powstaje w ksenolitach wapieni i skał wapienno-krzemianowych, które zostały termicznie przeobrażone w wyniku kontaktu z gorącą magmą, najczęściej fonolitową lub bazaltową. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami charakterystycznymi dla skał przeobrażonych w wysokich temperaturach. Do jego najczęstszych asocjacji należą larnit, jennit, ettringit, afwillit, gehlenit, brownmilleryt, a także kalcyt i diopsyd. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane na świecie stanowiska fluormayenitu znajdują się w wulkanicznym kompleksie Eifel w Niemczech, szczególnie w kamieniołomie Caspar na górze Bellerberg koło Ettringen oraz w Emmelberg. Notowany jest również w formacji Hatrurim w Izraelu i Jordanii, gdzie panowały podobne warunki powstawania.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów największą wartość mają okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi mikrokryształami. Idealny okaz powinien mieć wyraźnie widoczne, izolowane kryształy o formie dwunastościanu, osadzone na kontrastującym matriksie. Wysoko cenione są również bogate asocjacje z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość najlepszych okazów kolekcjonerskich pochodzi z klasycznej lokalizacji w rejonie Eifel w Niemczech. Materiał z kamieniołomu Caspar jest uważany za referencyjny dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fluormayenitu, będące zazwyczaj mikrokryształami na matriksie, należy czyścić bardzo ostrożnie. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać silnego strumienia. Zdecydowanie odradza się myjki ultradźwiękowe, które mogą uszkodzić delikatne kryształy lub całą skałę macierzystą. ## Czego unikać Minerał ten jest podatny na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub całkowicie rozpuścić. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Jest stabilny w normalnych warunkach, ale należy chronić go przed ekstremalnymi temperaturami. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania okazów fluormayenitu jest umieszczenie ich w specjalistycznych pudełkach dla mikrominerałów (tzw. micromount). Chroni to kruche kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i ewentualnym zagubieniem. Nie wymaga specjalnych warunków klimatycznych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej