Fluorcanasite

Wzór chemiczny: K<sub>3</sub>Na<sub>3</sub>Ca<sub>5</sub>Si<sub>12</sub>O<sub>30</sub>F<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O

Fluorokanasyt to rzadki krzemian o charakterystycznej, włóknistej budowie i atrakcyjnej, fioletowej lub liliowej barwie.

## Charakterystyka Fluorokanasyt jest złożonym krzemianem potasu, sodu i wapnia, należącym do grupy kanasytu. Tworzy agregaty o budowie włóknistej lub listewkowej, które mogą być sprasowane w gęste, spilśnione masy. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest jedwabisty połysk na powierzchniach przełamu, wynikający z włóknistej struktury. Rzadko występuje w formie wyraźnych, wydłużonych kryształów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa. Jego gęstość waha się od 2,7 do 2,71 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w dwóch kierunkach, co w połączeniu z włóknistą budową sprawia, że jest stosunkowo kruchy. Połysk jest szklisty na ścianach kryształów, a na powierzchniach przełamu i w agregatach - jedwabisty. ## Barwy i odmiany Fluorokanasyt najczęściej przybiera barwę od fioletowej do liliowej i różowofioletowej. Spotykane są również okazy bezbarwne, białe lub żółtawe. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian, a intensywność i odcień barwy zależą od domieszek i warunków krystalizacji. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji fluoru (Fluor) oraz do pokrewieństwa ze strukturalnie podobnym kanasytem. Został uznany jako odrębny gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1997 roku. Jego odkrycie jest związane z badaniami masywów alkalicznych Półwyspu Kolskiego w Rosji. ## Zastosowania Fluorokanasyt nie ma zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjną barwę i unikalną, jedwabistą teksturę.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty, Jedwabisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.7 - 2.71
Łupliwość
Doskonała w dwóch kierunkach
Przełam
Nierówny, drzazgowaty
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Fluorokanasyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej, fioletowej lub liliowej barwie, włóknistej budowie oraz jedwabistym połysku na powierzchniach przełamu. Doskonała łupliwość w dwóch kierunkach jest również ważną cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z czaroitem, który również pochodzi z Rosji i ma fioletową barwę. Czaroit ma jednak bardziej skomplikowaną, "wirującą" teksturę i inny skład chemiczny. Od podobnie wyglądającego tinaksytu odróżnia go brak brązowawych i złotawych odcieni. Różni się od kanasytu (z którym jest blisko spokrewniony) dominacją fluoru nad grupami hydroksylowymi, co wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie, zazwyczaj mają formę wydłużonych, listewkowych lub igiełkowych słupów. Najczęściej tworzy agregaty włókniste, promieniste lub gęste, spilśnione masy.

Środowisko występowania

## Geneza Fluorokanasyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w pegmatytach i żyłach hydrotermalnych związanych z alkalicznymi masywami nefelinowych sjenitów. Krystalizuje w późnych stadiach procesów magmowych, w środowisku bogatym w alkalia (sód, potas), wapń i fluor. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi, takimi jak mikroklin, nefelin, egiryn, eudialit, lorenzenit, lamprofyllit, a zwłaszcza z tinaksytem i miserytem. Obecność tych minerałów towarzyszących jest silną wskazówką przy identyfikacji. ## Lokalizacje Najważniejsze i praktycznie jedyne znaczące stanowisko tego minerału na świecie to masyw Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. To stamtąd pochodzą wszystkie znane okazy o znaczeniu kolekcjonerskim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o intensywnej, głębokiej fioletowej lub liliowej barwie. Wysoko oceniane są agregaty o wyraźnie widocznej, jedwabistej strukturze włóknistej. Rzadkie, dobrze wykształcone kryształy, nawet niewielkich rozmiarów, osiągają znacznie wyższe ceny. Duże, bogate w minerał fragmenty skały z dobrym kontrastem barwnym również są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem wysokiej jakości okazów fluorokanasytu jest masyw Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji, a w szczególności złoże rud apatytowo-nefelinowych Koaszwa (Koashva).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fluorokanasytu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Ze względu na jego reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, detergentami i wszelkimi środkami chemicznymi, w tym kwasami, które mogą uszkodzić lub zniszczyć minerał. Jest wrażliwy na wysoką temperaturę i nagłe jej zmiany. Nie należy go wystawiać na długotrwałe działanie bezpośredniego światła słonecznego, które może powodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchych warunkach, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich lub w gablotach z dala od źródeł wilgoci. Ze względu na kruchość i doskonałą łupliwość, należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej