Fluor-uvite
Wzór chemiczny: CaMg<sub>3</sub>(Al<sub>5</sub>Mg)(Si<sub>6</sub>O<sub>18</sub>)(BO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>F
Krzemian z grupy turmalinów, wyróżniający się dominacją fluoru, tworzący pryzmatyczne kryształy o zmiennej barwie, najczęściej zielonej lub brązowej.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 7.5
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.06
- Łupliwość
- Indistinct
- Przełam
- Uneven, Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent to Translucent
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Fluor-uvit najłatwiej rozpoznać po jego typowej dla turmalinów formie kryształów - wydłużonych słupach o charakterystycznym zaokrąglonym trójkątnym przekroju i pionowym prążkowaniu. Twardość (7.5 w skali Mohsa) oraz szklisty połysk są również ważnymi cechami. Wiele okazów wykazuje silny pleochroizm (zmiana barwy przy obracaniu kryształu). Ostateczne odróżnienie od innych turmalinów wymaga jednak zaawansowanych badań chemicznych. ## Odróżnianie od podobnych Fluor-uvit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych członków grupy turmalinu o podobnych barwach, takich jak dravit czy uvite. Dravit często występuje w podobnych środowiskach geologicznych. Od minerałów takich jak epidot czy hornblenda odróżnia go brak łupliwości i typowy przekrój kryształu. Identyfikacja oparta wyłącznie na cechach wizualnych jest niepewna. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy słupowe, pryzmatyczne kryształy, od krótkich i grubych po długie i igiełkowe. Ściany słupów są zazwyczaj silnie prążkowane wzdłuż osi głównej. Kryształy mogą występować pojedynczo lub tworzyć promieniste, wachlarzowe agregaty. Spotykany jest także w formie skupień ziarnistych i wrosłych w skałę macierzystą.
Środowisko występowania
## Geneza Fluor-uvit jest minerałem typowym dla skał metamorficznych. Powstaje w warunkach metamorfizmu kontaktowego i regionalnego, głównie w bogatych w wapń i magnez skałach, takich jak marmury (zmetamorfizowane wapienie) i skarny. Spotykany jest również w niektórych pegmatytach granitowych oraz w łupkach krystalicznych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z minerałami typowymi dla środowiska swojego powstawania. Do najczęstszych asocjacji należą: diopsyd, tremolit, flogopit, kalcyt, dolomit, kwarc, skapolit, a także inne minerały z grupy turmalinu, jak dravit. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska fluor-uvitu na świecie obejmują: - Stany Zjednoczone: rejon Gouverneur i De Kalb w hrabstwie St. Lawrence (Nowy Jork) - lokalizacja typowa; Franklin (New Jersey). - Brazylia: Brumado w stanie Bahia, skąd pochodzą piękne, zielone, często jubilerskiej jakości kryształy. - Myanmar: okolice Mogoku, znane z występowania różnorodnych kamieni szlachetnych. - Nepal: różne stanowiska dostarczające dobrze wykształconych kryształów. - Rosja: Ural Południowy.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy fluor-uvitu charakteryzują się intensywną, atrakcyjną barwą (np. głęboka zieleń, rzadki błękit), wysoką przezroczystością i brakiem wewnętrznych spękań czy inkluzji. Kluczowe jest idealne wykształcenie kryształów, z ostrymi krawędziami, gładkimi, błyszczącymi ścianami i nieuszkodzonym zakończeniem. Okazy na skale macierzystej (matriksie), zwłaszcza w estetycznym kontraście z innymi minerałami (np. białym kalcytem lub diopsydem), osiągają wyższe ceny. Rozmiar kryształu również znacząco wpływa na jego wartość. ## Popularne stanowiska Kolekcjonerzy szczególnie poszukują okazów z Brumado w Brazylii, które słyną z pięknej, szmaragdowozielonej barwy i często jubilerskiej czystości. Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z lokalizacji w stanie Nowy Jork (USA), które są cenione za ich znaczenie naukowe. Okazy z Nepalu i Myanmaru również są poszukiwane na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy fluor-uvitu najlepiej czyścić za pomocą letniej wody z dodatkiem łagodnego mydła i miękkiej szczoteczki (np. do zębów). Po umyciu należy go dokładnie wypłukać w wodzie destylowanej i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Nie zaleca się używania myjek ultradźwiękowych, szczególnie w przypadku okazów z inkluzjami lub spękaniami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury, które mogą powodować wewnętrzne pęknięcia (szok termiczny). Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i zasadami. Mimo że jest stosunkowo twardy, należy chronić go przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami (np. diamentem, korundem), aby uniknąć zarysowań. ## Przechowywanie Okazy fluor-uvitu powinny być przechowywane w osobnych pudełkach lub woreczkach, aby zapobiec otarciom i zarysowaniom przez inne minerały. Wystawione na ekspozycji powinny być chronione przed kurzem i bezpośrednim, długotrwałym działaniem silnego światła słonecznego, chociaż jego barwa jest generalnie stabilna.