Fluocerite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce<sup>3+</sup>F<sub>3</sub>

Fluoceryt-(Ce) to rzadki fluorek ceru, tworzący sześcioboczne kryształy o charakterystycznej, czerwonawobrunatnej lub żółtej barwie i żywicznym połysku.

## Charakterystyka Fluoceryt-(Ce) jest minerałem z grupy halogenków, składającym się głównie z fluoru i ceru. Występuje w formie sześciobocznych, tabliczkowych lub krótkosłupkowych kryształów, często niedoskonale wykształconych. Zazwyczaj tworzy masywne, ziarniste lub wrosłe skupienia w skale macierzystej. Jego powierzchnie bywają matowe lub pokryte produktami wietrzenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi od 4 do 5. Jest kruchy i dość ciężki, z gęstością dochodzącą do 6.1 g/cm³. Charakteryzuje się żywicznym, nieco tłustym połyskiem na świeżych powierzchniach przełamu. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykane barwy to czerwonawobrunatna, woskowożółta, żółtobrunatna i brązowa. Barwa jest zazwyczaj jednolita, choć na powierzchniach zewnętrznych może być zmieniona w wyniku procesów wietrzenia. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności fluoru (łac. *fluo* - płynąć) i dominującego pierwiastka ziem rzadkich, ceru (Ce). Został po raz pierwszy opisany w 1845 roku na podstawie okazów znalezionych w kopalniach Bastnäs w Szwecji. Przyrostek "-(Ce)" został dodany w 1987 roku przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w celu precyzyjnego wskazania dominującego pierwiastka ziem rzadkich w jego strukturze, zgodnie z zasadą Lewinsona.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-5
Połysk
Żywiczny do szklistego
Rysa
Biała do żółtawobiałej
Gęstość
5.93-6.1
Łupliwość
Dobra wg {0001}, niedoskonała wg {1120}
Przełam
Nierówny do podmuszlowego
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi fluocerytu-(Ce) są jego trygonalna (sześcioboczna) forma kryształów, żywiczny połysk, stosunkowo wysoka gęstość oraz typowe czerwonawobrunatne lub żółte zabarwienie. Jest jednym z niewielu prostych fluorków ziem rzadkich. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z bastnazyten-(Ce), z którym często współwystępuje. Bastnazyt jest jednak zazwyczaj bardziej przezroczysty, ma szklisty połysk i wyższą twardość (4.5-5). Odróżnienie w skupieniach ziarnistych bywa trudne i często wymaga analizy chemicznej (XRD/EDS). Od innych minerałów o podobnej barwie (np. niektórych granatów) odróżnia go niższa twardość i forma kryształów. ## Formy kryształów Kryształy mają pokrój tabliczkowy lub grubotabliczkowy, rzadziej pryzmatyczny, o zarysie sześciobocznym. Często występują jako wrosłe, niedoskonale wykształcone osobniki lub w formie skupień ziarnistych i mas wypełniających przestrzenie w skale.

Środowisko występowania

## Geneza Fluoceryt-(Ce) jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach z pegmatytów granitowych i sjenitowych, bogatych w pierwiastki ziem rzadkich. Powstaje również w procesach hydrotermalnych, w żyłach kwarcowych przecinających skały alkaliczne. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami ziem rzadkich, takimi jak bastnazyt-(Ce), ceryt-(Ce), allanit-(Ce), monacyt-(Ce), a także z kwarcem, fluorytem, torytem i różnymi amfibolami. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne stanowiska znajdują się w rejonie Bastnäs, Västmanland w Szwecji. Inne znane lokalizacje to Pikes Peak w Kolorado (USA), gdzie występuje w pegmatytach, a także na Uralu w Rosji i w Norwegii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, ostre, sześcioboczne kryształy o intensywnej, jednolitej barwie i dobrym połysku. Szczególnie cenne są okazy, na których fluoceryt-(Ce) jest osadzony na kontrastującej matrycy skalnej lub współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak bastnazyt. Rozmiar kryształów jest również kluczowym czynnikiem - większe, dobrze uformowane okazy są rzadkością.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wszelkich chemikaliów, w tym kwasów i silnych zasad, które mogą uszkodzić lub całkowicie zniszczyć minerał. Fluoceryt-(Ce) jest wrażliwy na wilgoć i może ulegać przemianom w kontakcie z wodą. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym pojemniku lub pudełku klaserowym z dala od innych minerałów, które mogłyby go zarysować. Należy unikać ekspozycji na wilgotne powietrze.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej