Fluoborite

Wzór chemiczny: Mg₃(BO₃)F₃

Fluoboryt to fluorek i boran magnezu, tworzący bezbarwne, białe lub fioletowe kryształy o szklistym lub jedwabistym połysku.

## Charakterystyka Fluoboryt jest minerałem z grupy boranów, chemicznie klasyfikowanym jako fluoboran magnezu. Występuje najczęściej w formie smukłych, sześciobocznych kryształów o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym. Kryształy te często tworzą promieniste lub włókniste agregaty, a niekiedy występują w postaci skupień ziarnistych. Jego wygląd bywa mylący, przypominając niektóre zeolity lub inne minerały o podobnej formie wzrostu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 3.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Jego gęstość wynosi około 2.98 g/cm³. Posiada szklisty połysk, który w przypadku agregatów włóknistych przechodzi w jedwabisty. Jest przezroczysty do przeświecającego. Wykazuje dobrą łupliwość w jednej płaszczyźnie, prostopadłej do głównej osi kryształu. ## Barwy i odmiany Fluoboryt jest najczęściej bezbarwny lub biały. Rzadziej spotykane są okazy o delikatnym fioletowym zabarwieniu. W świetle przechodzącym jest zawsze bezbarwny. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1926 roku, nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - obecności fluoru (łac. *fluo*) i boru (*bor*). Został on po raz pierwszy opisany na podstawie okazów znalezionych w kopalni Tallgruvan w rejonie Norberg w Szwecji, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Fluoboryt nie ma znaczącego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast minerałem cenionym i poszukiwanym przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich oraz minerałach ze skarnów i złóż metamorficznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Szklisty, Jedwabisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.98
Łupliwość
dobra Na [0001].
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty,Prześwitujący
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Fluoboryt najłatwiej rozpoznać po charakterystycznych, sześciobocznych, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształach, często tworzących promieniste agregaty. Jego stosunkowo niska twardość (3.5 w skali Mohsa), szklisty lub jedwabisty połysk oraz biała rysa są kluczowymi cechami diagnostycznymi. Występowanie w skałach metamorficznych, takich jak skarny, jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Fluoboryt bywa mylony z turmalinem (zwłaszcza z bezbarwnym achroitem), który jest jednak znacznie twardszy (7-7.5). Może również przypominać niektóre zeolity, takie jak natrolit czy skolecyt, które jednak zazwyczaj mają niższą gęstość i często inną genezę. Od kwarcu odróżnia go znacznie niższa twardość. ## Formy kryształów Kryształy fluoborytu mają pokrój sześciobocznych pryzmatów, często wydłużonych i igiełkowych. Zakończenia kryształów bywają płaskie (pinakoidalne) lub zakończone piramidą. Najczęściej tworzy promieniste, gwiaździste lub włókniste agregaty. Rzadziej spotyka się go w formie skupień ziarnistych lub wrosłych, pojedynczych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Fluoboryt jest minerałem typowym dla skał metamorficznych, które powstały w warunkach wysokiej temperatury i niskiego ciśnienia. Tworzy się głównie w skarnach magnezowych, powstałych na kontakcie intruzji magmowych (np. granitów) z bogatymi w magnez skałami węglanowymi, takimi jak dolimity. Powstaje w środowisku bogatym w bor i fluor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów. Do jego najczęstszych asocjacji należą: chondrodyt, magnetyt, flogopit, spinel, kalcyt, dolomit, ludwigit, warwickit oraz minerały z grupy humitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska fluoborytu znajdują się w Szwecji, w rejonie górniczym Norberg (lokalizacja typowa) oraz w Långban. Znany jest również z USA, zwłaszcza z Franklin i Sterling Hill w New Jersey, a także z Crestmore w Kalifornii. Inne znaczące wystąpienia odnotowano w Rosji (Ural, Syberia), Chinach, Japonii i Rumunii.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Wysoko oceniane są przezroczyste kryształy, zwłaszcza te o rzadkim, fioletowym zabarwieniu. Ważna jest również wielkość kryształów oraz brak uszkodzeń. Atrakcyjność okazu podnosi kontrastująca matryca skalna oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami skarnowymi. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z klasycznych lokalizacji, takich jak Tallgruvan w Szwecji czy Franklin w New Jersey (USA), są szczególnie poszukiwane ze względu na ich historyczne znaczenie i jakość. W ostatnich latach na rynku pojawiły się również atrakcyjne okazy z Chin.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fluoborytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na jego stosunkowo niską twardość, należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz przed kontaktem z twardszymi minerałami, które mogą go łatwo zarysować. Długotrwała ekspozycja na intensywne światło słoneczne nie jest zalecana. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy fluoborytu, zwłaszcza delikatne agregaty igiełkowe, najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, z dala od kurzu i wibracji. Zapewni to ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej