Fervanite

Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup><sub>4</sub>V<sup>5+</sup><sub>4</sub>O<sub>16</sub>·5H<sub>2</sub>O

Fervanit to rzadki, uwodniony wanadan żelaza, tworzący charakterystyczne, włókniste agregaty o złocistobrązowej lub żółtobrązowej barwie.

## Charakterystyka Fervanit jest rzadkim minerałem z grupy wanadanów, chemicznie uwodnionym wanadanem żelaza(III). Występuje zazwyczaj w postaci skupień włóknistych, promienistych agregatów lub filcowatych mas. Rzadziej tworzy rozetkowe lub sferulityczne (kuliste) formy. Pojedyncze kryształy są bardzo drobne, igiełkowe lub listewkowe i rzadko widoczne gołym okiem. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się jedwabistym lub perłowym połyskiem na powierzchniach oddzielności, a w masie bywa matowy lub ziemisty. Jest minerałem miękkim, o twardości około 2 w skali Mohsa. Jest nieprzezroczysty lub co najwyżej przeświecający w bardzo cienkich odłamkach. Jego gęstość wynosi około 3,28 g/cm³. ## Barwy i odmiany Fervanit występuje w charakterystycznych odcieniach koloru żółtego i brązowego. Najczęściej spotykane barwy to złocistożółta, kanarkowożółta, żółtobrązowa oraz brązowa. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa fervanitu pochodzi od jego składu chemicznego - łacińskich słów *ferrum* (żelazo) i *vanadium* (wanad). Minerał został po raz pierwszy opisany w 1931 roku przez Franka L. Hessa i Waldemara T. Schallera na podstawie okazów znalezionych w osadach jurajskich na płaskowyżu Kolorado w USA (stany Kolorado i Utah). ## Zastosowania Fervanit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Pearly
Rysa
Yellow-brown
Gęstość
3.28
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Fervanit można rozpoznać po jego charakterystycznej złocistożółtej do brązowej barwie, włóknistej lub filcowatej formie występowania oraz jedwabistym połysku. Jest bardzo miękki i często tworzy naloty oraz naskorupienia na skałach macierzystych, głównie piaskowcach. Jego występowanie w strefach utlenienia złóż uranowo-wanadowych jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Fervanit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami wanadu, takimi jak karnotyt czy tyuyamunit, które często z nim współwystępują. Karnotyt ma jednak znacznie intensywniejszą, jaskrawożółtą barwę i jest silnie radioaktywny. Hewettit, inny wanadan, ma podobny pokrój, ale zazwyczaj ciemniejszą, głęboką czerwonobrązową barwę. Pascoit wyróżnia się pomarańczowoczerwoną barwą i tendencją do tworzenia naskorupień. ## Formy kryształów Kryształy fervanitu są wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, lecz rzadko obserwowane jako wyodrębnione osobniki. Zazwyczaj tworzą gęste, spilśnione lub filcowate masy, a także promieniste i włókniste agregaty. Czasami występują w formie niewielkich rozet lub kulistych skupień (sferulitów).

Środowisko występowania

## Geneza Fervanit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia złóż rud uranu i wanadu. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów wanadowych, głównie montroseitu, w skałach osadowych, takich jak piaskowce i mułowce. Jego powstawanie jest związane z działalnością wód gruntowych w suchym klimacie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i wanadu. Do najczęstszych asocjacji należą: hewettit, pascoit, karnotyt, tyuyamunit, steigerit, a także gips i selenit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje fervanitu znajdują się na płaskowyżu Kolorado w Stanach Zjednoczonych, w szczególności w hrabstwach Montrose (Kolorado) oraz Emery i Grand (Utah). Znany jest również z kopalni w hrabstwie Apache w Arizonie. Poza USA jego wystąpienia odnotowano w Gabonie (kopalnia Mounana) oraz w Argentynie (prowincja Mendoza).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, złocistożółtej barwie. Atrakcyjność podnosi wyraźny kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą). Ważna jest również wielkość i bogactwo skupień fervanitu na okazie. Ze względu na jego delikatność, okazy nieuszkodzone, bez otarć i z zachowanym jedwabistym połyskiem są znacznie wyżej oceniane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych kopalń na płaskowyżu Kolorado w USA, zwłaszcza z rejonu Paradox Valley w Kolorado oraz z okolic Temple Mountain w Utah. Okazy z tych lokalizacji są uważane za materiał typowy dla tego gatunku mineralogicznego.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fervanitu są bardzo delikatne i kruche. Należy je czyścić wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Jakikolwiek kontakt z wodą lub innymi płynami jest niewskazany, ponieważ minerał jest rozpuszczalny w kwasach i może ulec uszkodzeniu. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich środków chemicznych (w szczególności kwasów), a także narażenia na wilgoć i wodę. Ze względu na jego niską twardość, trzeba chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy również unikać gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od kurzu i bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej umieścić go w osobnym pudełku z miękką wyściółką, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym i kontaktowi z innymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej