Ferrotorryweiserite

Wzór chemiczny: Rh₅Fe₁₀S₁₆

Ferrotorryweiserit to ekstremalnie rzadki siarczek rodu i żelaza, odkryty w osadach rzecznych na Uralu Polarnym w Rosji.

## Charakterystyka Ferrotorryweiserit jest minerałem z grupy siarczków, będącym żelazowym (Fe) analogiem torryweiserytu. Tworzy mikroskopijne, metaliczne wrostki o wielkości do 150 mikrometrów, najczęściej w izoferroplatynie. Jego występowanie jest ograniczone do pojedynczych ziaren w koncentratach minerałów ciężkich, przez co nie tworzy okazów makroskopowych. Zazwyczaj występuje w formie nieregularnych ziaren lub wrostków w innych minerałach z grupy platynowców. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 5. Ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren, inne właściwości fizyczne, takie jak gęstość czy przełam, nie zostały precyzyjnie określone. ## Barwy i odmiany Ferrotorryweiserit ma szarą barwę z różowawym odcieniem. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa "ferrotorryweiserit" nawiązuje do jego składu chemicznego - jest to żelazowy ("ferro") odpowiednik torryweiserytu. Został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2021 roku (numer IMA2021-075). Opisany został na podstawie materiału pochodzącego z rzeki Miass na Uralu Południowym w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, ferrotorryweiserit nie ma żadnego zastosowania praktycznego ani komercyjnego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcji systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Metaliczny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ferrotorryweiseritu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga analizy składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) oraz badań krystalograficznych. W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym jest szary z różowawym odcieniem i wykazuje słaby anizotropizm. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi siarczkami z grupy platynowców, takimi jak kuproryt, cuprorhodsyt, kingstonit, a zwłaszcza z torryweiserytem. Rozróżnienie opiera się wyłącznie na precyzyjnej analizie stosunku żelaza do miedzi w strukturze minerału. ## Formy kryształów Ferrotorryweiserit występuje jako anhedralne (nieregularne) ziarna i wrostki, zwykle o wielkości od 5 do 150 mikrometrów. Nie zaobserwowano wykształconych form krystalicznych.

Środowisko występowania

## Geneza Ferrotorryweiserit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż minerałów z grupy platynowców. Tworzy się w niskich temperaturach w wyniku przeobrażenia pierwotnych siarczków i stopów metali z tej grupy. Jego występowanie jest związane z osadami aluwialnymi (rzecznymi), gdzie gromadzi się wraz z innymi ciężkimi i odpornymi minerałami. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami z grupy platynowców, takimi jak izoferroplatyna (w której tworzy wrostki), osbornit, irarsyt, a także z chromitem i serpentynami. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone miejsce występowania (lokalizacja typowa) to aluwialne osady rzeki Miass w obwodzie czelabińskim na Uralu Południowym w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z ferrotorryweiseritem zależy wyłącznie od potwierdzenia jego obecności za pomocą analizy chemicznej. Ponieważ występuje on w postaci mikroskopijnych wrostków, jego cechy wizualne, takie jak kolor czy forma, nie mają znaczenia dla wartości kolekcjonerskiej. Najcenniejsze są próbki, w których ziarna ferrotorryweiseritu są stosunkowo duże (powyżej 100 mikrometrów) i dobrze wyodrębnione w polerowanym zgładzie, co ułatwia ich obserwację i analizę. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem materiału, na podstawie którego opisano ten minerał, są osady rzeczne z Uralu Południowego w Rosji. Jest to minerał niedostępny na komercyjnym rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające ferrotorryweiserit (zazwyczaj w postaci wrostków w innych minerałach) należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami, jest niewskazany. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwiękowych myjek, środków chemicznych, kwasów oraz gwałtownych zmian temperatury. Minerał, jako siarczek, może być podatny na utlenianie w wilgotnym środowisku. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w suchym otoczeniu, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej