Ferroselite

Wzór chemiczny: FeSe<sub>2</sub>

Ferroselit to rzadki selenek żelaza, tworzący metalicznie lśniące, cynowo-białe do różowawych ziarniste agregaty i promieniste skupienia.

## Charakterystyka Ferroselit jest selenkiem żelaza, należącym do grupy markasytu. Występuje rzadko, najczęściej w formie ziarnistych lub masywnych agregatów. Obserwowano go również w postaci promienistych lub kolumnowych skupień. Jego kryształy, choć niezwykle rzadkie, mają formę tabliczkową lub pryzmatyczną. Świeże powierzchnie minerału charakteryzują się metalicznym połyskiem i barwą od cynowobiałej do różowawej, jednak z czasem matowieją i ciemnieją. ## Właściwości fizyczne Ferroselit jest minerałem kruchym, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 6 do 6.5. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 7.2 g/cm³. Połysk jest wyraźnie metaliczny, a minerał jest całkowicie nieprzezroczysty. Wykazuje słabą łupliwość. ## Barwy i odmiany Minerał ten nie tworzy odmian barwnych. Jego typowa barwa na świeżym przełamie to cynowobiała, stalowoszara, często z różowawym odcieniem. Pod wpływem powietrza jego powierzchnia matowieje i może pokrywać się ciemniejszym nalotem. ## Historia i nazwa Nazwa ferroselitu nawiązuje do jego składu chemicznego - zawartości żelaza (łac. *ferrum*) i selenu (*selenium*). Został opisany po raz pierwszy w 1947 roku przez J. W. Earley'a na podstawie materiału ze złoża uranowo-wanadowego w hrabstwie Montrose w Kolorado, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, ferroselit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
6-6.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
7.2
Łupliwość
Poor on {101}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Ferroselit można rozpoznać po jego metalicznym połysku, stosunkowo dużej twardości i gęstości oraz charakterystycznej cynowobiałej lub różowawej barwie na świeżym przełamie. Ważną cechą jest jego tendencja do matowienia na powietrzu. Występuje w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi metalicznymi siarczkami, arsenkami lub selenkami, takimi jak piryt, markasyt, arsenopiryt czy löllingit. Od pirytu odróżnia go barwa (piryt jest mosiężnożółty) i forma kryształów. Od markasytu różni się nieco barwą i stabilnością (markasyt jest bardziej podatny na rozkład). Dokładna identyfikacja najczęściej wymaga analizy chemicznej (EDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Kryształy ferroselitu są ekstremalnie rzadkie i mają postać krótkich pryzmatów lub tabliczek. Zazwyczaj tworzy on ziarniste, masywne agregaty lub promieniste i kolumnowe skupienia wrosłe w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Ferroselit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w warunkach redukcyjnych, w niskich i średnich temperaturach. Najczęściej spotykany jest w złożach uranowo-wanadowych i selenowych osadzonych w piaskowcach. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi selenkami, takimi jak klausthalit, eukairyt, umangit, berzelianit i klockmannit. Towarzyszą mu również uraninit, kalcyt, baryt oraz siarczki miedzi i żelaza. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska ferroselitu na świecie to złoża na Płaskowyżu Kolorado w USA (stany Kolorado i Utah), gdzie został odkryty. Znany jest również z Předbořic w Czechach, złoża Trogtal w górach Harzu w Niemczech, kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga oraz ze złoża w pobliżu jeziora Atabaska w Saskatchewan w Kanadzie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami, co jest ogromną rzadkością. Wysoko oceniane są również bogate agregaty o wyraźnej, promienistej budowie lub czyste, masywne partie minerału z widoczną świeżą, metaliczną powierzchnią. Istotna jest także asocjacja z innymi rzadkimi selenkami. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji na Płaskowyżu Kolorado w USA. Materiał z Czech i Niemiec również jest ceniony w kolekcjach specjalistycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy ferroselitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami, może przyspieszyć proces utleniania i zniszczyć powierzchnię minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami chemicznymi. Ferroselit jest wrażliwy na wilgoć i tlen z powietrza, które powodują jego matowienie i powstawanie ciemnych nalotów. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, bezpyłowych pojemnikach (np. pudełkach z membraną) lub w suchych szafkach z pochłaniaczem wilgoci, aby ograniczyć kontakt z powietrzem i wilgocią. Ekspozycja na otwartym powietrzu prowadzi do stopniowej degradacji powierzchni minerału.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej