Ferrorosemaryite

Wzór chemiczny: &#9744;NaFe<sup>2+</sup>(Fe<sup>3+</sup>Al)(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Ferrorosemaryit to rzadki minerał fosforanowy z grupy wyllieitu, będący żelazawym (Fe²⁺) analogiem rosemaryitu.

## Charakterystyka Ferrorosemaryit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy wyllieitu, należącym do fosforanów. Tworzy niewielkie, ziarniste agregaty lub występuje w formie mas wypełniających. Poszczególne kryształy są zbyt małe, by można je było dostrzec gołym okiem. Minerał charakteryzuje się ciemnozieloną do czarnej barwą i szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Ferrorosemaryit jest minerałem stosunkowo twardym, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 4. Ma gęstość około 3.53 g/cm³. Wykazuje szklisty połysk i jest nieprzezroczysty. Rysa jest koloru szarozielonego. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w kolorze ciemnozielonym do czarnego. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Ferrorosemaryit został po raz pierwszy opisany w 2008 roku przez Anthony'ego R. Kampf, Paula B. Moore'a, Iana M. Steele'a i Joe Marty'ego. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - jest to analog rosemaryitu z dominującym żelazem na pozycji dwuwartościowej (ferro) - oraz do samego rosemaryitu. Nazwa rosemaryit z kolei pochodzi od Rosemary, córki jednego z odkrywców tego minerału. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA2007-049. Okaz typowy pochodzi z kopalni Blue-Scherader w rejonie Custer w Dakocie Południowej, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary wystąpień, ferrorosemaryit nie ma żadnego zastosowania praktycznego ani komercyjnego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous
Rysa
Gray-green
Gęstość
3.53
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ferrorosemaryitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). W warunkach polowych lub w kolekcji jest nierozpoznawalny wizualnie. Ciemnozielona do czarnej barwa, szklisty połysk i występowanie w pegmatytach granitowych są wskazówkami, ale niewystarczającymi do pewnej identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Ferrorosemaryit jest wizualnie nieodróżnialny od innych ciemnych fosforanów z grupy wyllieitu, takich jak sam wyllieit, rosemaryit czy ferrowyllieit. Można go również pomylić z wieloma innymi ciemnymi minerałami akcesorycznymi występującymi w pegmatytach, np. niektórymi turmalinami (schörl) czy triplitem. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy subhedralne (słabo wykształcone) do anhedralnych (niewykształcone) ziarna o wielkości do 1 mm. Zazwyczaj występuje w postaci ziarnistych skupień.

Środowisko występowania

## Geneza Ferrorosemaryit jest minerałem pochodzenia pierwotnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji złożonych pegmatytów granitowych, bogatych w fosfor i lit. Powstaje w strefach zróżnicowanych pegmatytów, w obecności innych fosforanów. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (kopalnia Blue-Scherader, USA) ferrorosemaryit współwystępuje z takimi minerałami jak kwarc, albit, muskowit, schörl, triplit, goyazyt, wiśniowit, jahnsyt-(CaMnFe) i fluorapatyt. ## Lokalizacje Jest to ekstremalnie rzadki minerał, znany jedynie z kilku miejsc na świecie. Poza lokalizacją typową w kopalni Blue-Scherader w Dakocie Południowej (USA), jego występowanie odnotowano również w pegmatycie typu LCT (lit-cez-tantal) w Angulos dos Touros w Portugalii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny lub występujący w postaci bardzo małych ziaren, głównym kryterium wartości dla kolekcjonerów jest potwierdzenie jego tożsamości przez analizę chemiczną lub XRD. Najbardziej pożądane są okazy, gdzie ferrorosemaryit jest jak najlepiej wykształcony, widoczny i bogato nagromadzony na matrycy skalnej. Kluczowa jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami fosforanowymi. Wielkość pojedynczych ziaren, choć zawsze niewielka, również wpływa na ocenę okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich, choć ekstremalnie rzadkich, jest lokalizacja typowa - kopalnia Blue-Scherader w hrabstwie Custer, Dakota Południowa, USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na ekstremalną rzadkość i zazwyczaj niewielkie rozmiary okazów, czyszczenie mechaniczne nie jest zalecane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich środków chemicznych, zwłaszcza kwasów, które mogą uszkodzić minerał. Nie należy poddawać go działaniu ultradźwięków. Chronić przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Okazy ferrorosemaryitu, jako mikroskopijne lub bardzo małe, powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach typu "micromount" lub w zapieczętowanych pojemnikach, chroniących przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej