Ferroalluaudite

Wzór chemiczny: NaFe<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Ferroalluaudyt to rzadki minerał fosforanowy z grupy alluaudytu, charakteryzujący się ciemną barwą i występowaniem w pegmatytach granitowych.

## Charakterystyka Ferroalluaudyt jest minerałem z grupy alluaudytu, należącym do gromady fosforanów. Tworzy ziarniste lub masywne skupienia, rzadko wykształcając widoczne kryształy. Jego wygląd jest zazwyczaj niepozorny, a okazy mają najczęściej postać wrostków w innych minerałach pegmatytowych. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Ferroalluaudyt charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa i gęstością wynoszącą 3,5-3,6 g/cm³. Połysk jest szklisty do żywicznego. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Minerał ten przybiera barwy od zielonkawej, przez ciemnozieloną, niebieskozieloną, aż po niemal czarną. Jego barwa jest ściśle związana ze stosunkiem jonów żelaza na drugim i trzecim stopniu utlenienia. Nie wyróżnia się nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa "ferroalluaudyt" nawiązuje do dominacji żelaza (łac. *ferrum*) w jego składzie chemicznym oraz do jego związku z minerałem alluaudytem. Został formalnie opisany jako nowy minerał w 1980 roku przez Paula B. Moore'a i T. Araki. Miejsce typowe (pierwotne miejsce odkrycia) to kopalnia Buranga w Rwandzie. ## Zastosowania Ferroalluaudyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem zainteresowania specjalistów i zaawansowanych kolekcjonerów minerałów pegmatytowych i fosforanów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty do żywicznego
Rysa
Zielonkawoszara
Gęstość
3.5-3.6
Łupliwość
Dobra wg {100}, niedoskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie ferroalluaudytu w warunkach polowych jest trudne i zazwyczaj wymaga analizy laboratoryjnej. Wskazówkami mogą być: ciemnozielona do czarnej barwa, szklisty połysk, występowanie w asocjacji z innymi fosforanami w pegmatytach granitowych oraz stosunkowo wysoka gęstość. Minerał często tworzy masywne skupienia lub ziarniste agregaty. ## Odróżnianie od podobnych Ferroalluaudyt można pomylić z innymi ciemnymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak arrojadyt, tryplit, a zwłaszcza z innymi minerałami z grupy alluaudytu (np. alluaudytem, manganoalluaudytem). Pewne odróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie na podstawie analizy chemicznej (EDS/WDS) w celu określenia dokładnego składu, w szczególności dominacji żelaza nad manganem. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie. Najczęściej występuje w formie skupień ziarnistych, masywnych lub jako nieregularne masy tkwiące w skale macierzystej. Kryształy, jeśli się pojawiają, są zazwyczaj niewielkie i mają pokrój słupkowy lub tabliczkowy.

Środowisko występowania

## Geneza Ferroalluaudyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów hydrotermalnych lub metasomatycznych zachodzących w strefach bogatych w fosforany w obrębie złożonych pegmatytów granitowych. Tworzy się często jako produkt przeobrażenia wcześniejszych fosforanów, takich jak tryfylit czy lithiofilit, w warunkach utleniających. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi fosforanami pegmatytowymi. Do jego najczęstszych asocjacji należą: arrojadyt-(KFe), sarcopsyd, graftonit, tryfylit, heterosyt, purpuryt, a także kwarc, skalenie i miki. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska ferroalluaudytu na świecie to: - Rwanda: Kopalnia Buranga, dystrykt Gatumba (miejsce typowe). - USA: Kopalnia Bull Moose w Custer, Dakota Południowa; kopalnia Palermo No. 1 w North Groton, New Hampshire. - Brazylia: Sapucaia, Minas Gerais. - Niemcy: Hagendorf-Süd, Bawaria.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska ferroalluaudytu jest związana przede wszystkim z jego rzadkością i pochodzeniem z klasycznej lokalizacji. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi fosforanami, tworząca estetyczne kompozycje. Ciemna, intensywna barwa jest pożądana, ale kluczowa jest krystalizacja i udokumentowane pochodzenie. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów najbardziej wartościowe są okazy pochodzące z miejsca typowego w Rwandzie oraz z klasycznych stanowisk w USA, takich jak kopalnie w Dakocie Południowej i New Hampshire, które dostarczyły najlepiej zbadanych materiałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy ferroalluaudytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie sprężonego powietrza. Z uwagi na możliwą wrażliwość na wodę, należy unikać mycia na mokro, a jeśli jest to konieczne, używać wody destylowanej i natychmiast dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z fosforanami. Minerał jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkami. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom w myjkach. ## Przechowywanie Okazy ferroalluaudytu najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, które chronią przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać skrajnych temperatur i wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej