Ferro-ferri-hornblende
Wzór chemiczny: ◻Ca₂(Fe²⁺₄Fe³⁺)(Si₇Al)O₂₂(OH)₂
Czarny, niemal nieprzezroczysty minerał z grupy amfiboli, będący ważnym składnikiem wielu skał magmowych i metamorficznych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5-6
- Barwa
- Dark greenish
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Greenish-gray
- Gęstość
- 3.362
- Łupliwość
- on {110}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą rozpoznawczą jest forma kryształów - wydłużone, sześcioboczne w przekroju pryzmaty - oraz charakterystyczna dla amfiboli łupliwość pod kątami ~56/124°. Ciemnozielona do czarnej barwa i szklisty połysk są również istotnymi wskazówkami. Występowanie w skałach magmowych (jak granity, dioryty) lub metamorficznych (amfibolity) jest typowe. ## Odróżnianie od podobnych Ferro-ferri-hornblendę można łatwo pomylić z innymi ciemnymi amfibolami (np. z szeregu hastingsytu, pargasytu) oraz z piroksenami (np. augitem). Od piroksenów odróżnia ją kąt łupliwości - u piroksenów wynosi on około 90°. Ostateczne odróżnienie od innych amfiboli wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS, WDS). ## Formy kryształów Najczęściej tworzy dobrze wykształcone, słupkowe lub pryzmatyczne kryształy o sześciobocznym przekroju poprzecznym. Występuje także w postaci skupień ziarnistych, włóknistych, a rzadziej promienistych agregatów w masie skalnej.
Środowisko występowania
## Geneza Jest to typowy minerał skałotwórczy. Powstaje w szerokim zakresie warunków w procesach magmowych i metamorficznych. Krystalizuje z magm o pośrednim składzie, bogatych w żelazo, tworząc skały takie jak granity, granodioryty, syenity i dioryty. Jest również ważnym składnikiem skał metamorficznych facji amfibolitowej, np. amfibolitów, powstałych z przeobrażenia skał magmowych lub osadowych. ## Asocjacje mineralne W skałach magmowych współwystępuje najczęściej z plagioklazami, kwarcem, biotytem i innymi amfibolami. W skałach metamorficznych towarzyszą mu plagioklazy, epidot, granaty (szczególnie almandyn) oraz tytanit. ## Lokalizacje Jako minerał skałotwórczy jest szeroko rozpowszechniony na świecie. Dobrze wykształcone kryształy znane są z wielu klasycznych lokalizacji, m.in. Pargas w Finlandii; Kragerø i Arendal w Norwegii; Bancroft w Ontario (Kanada); Franklin w New Jersey (USA) oraz z kompleksu magmowego Ilímaussaq na Grenlandii.
Rzadkość
Pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostro zakończonymi, błyszczącymi kryształami o intensywnej, czarnej barwie. Wysoko oceniane są kryształy narosłe na kontrastującym podłożu (np. na białym kalcycie lub skaleniach) lub tworzące estetyczne kompozycje z innymi minerałami. Duży rozmiar pojedynczych kryształów również znacząco podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Do najbardziej znanych lokalizacji, z których pochodzą wysokiej jakości okazy kolekcjonerskie, należą okolice Bancroft w Kanadzie, gdzie znajdowano duże, dobrze uformowane kryształy. Klasyczne okazy pochodzą również ze skarnów w Norwegii (Arendal) i Finlandii (Pargas).
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić okaz wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go trawić i zmieniać jego powierzchnię. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest ono szczególnie szkodliwe dla tego minerału. ## Przechowywanie Okazy ferro-ferri-hornblendy są stosunkowo twarde i stabilne. Najlepiej przechowywać je w osobnych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały (np. kwarc). Ze względu na doskonałą łupliwość, należy chronić je przed uderzeniami.