Ferriphoxite

Wzór chemiczny: [(N³⁻H₄)₂K(H₂O)][Fe³⁺(HPO₄)₂((C₂)⁶⁺O₄)]

Ferriphoksyt to uwodniony fosforan żelaza z grupy fosfoksytu, tworzący mikroskopijne, listewkowe kryształy o białej barwie.

## Charakterystyka Ferriphoksyt jest minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan żelaza. Występuje w postaci niezwykle małych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Kryształy te tworzą promieniste agregaty lub rozetki. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Kryształy ferriphoksytu są elastyczne. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkich rozmiarów próbek. Połysk jest określany jako szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest bezbarwny do białego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Ferriphoksyt został opisany jako nowy minerał w 2016 roku przez Anthony'ego R. Kampf'a i jego zespół. Nazwa nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji żelaza (łac. *ferrum*) oraz do jego strukturalnego podobieństwa do minerału fosfoksytu (phosphoxite). Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem 2016-015. Miejscem typowym jest jaskinia Rowley w hrabstwie Maricopa w Arizonie, USA. ## Zastosowania Ferriphoksyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego dla specjalistów gromadzących minerały mikroskopowe (tzw. "micromounts").

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-0
Barwa: colorless
Połysk: Vitreous to pearly
Rysa: white
Gęstość: 2.14
Łupliwość: three good cleavages ({100}, {010} and {001})
Przełam: Splintery
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ferriphoksytu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i spektroskopia chemiczna (EDS), ze względu na jego mikroskopijne rozmiary i występowanie. Wizualne rozpoznanie w terenie lub nawet w kolekcji jest niemożliwe. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi mikroskopijnymi fosforanami występującymi w podobnych środowiskach, takimi jak fosfoksyt, parahopeit czy tarbutyt. Pewne odróżnienie wymaga specjalistycznej analizy chemicznej i krystalograficznej. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, listewkowe lub igiełkowe kryształy, spłaszczone zgodnie z jedną z osi. Kryształy te często łączą się w promieniste lub gwiaździste agregaty i rozety.

Środowisko występowania

## Geneza Ferriphoksyt jest minerałem wtórnym, który krystalizuje w warunkach niskotemperaturowych. Powstaje w wyniku reakcji roztworów bogatych w fosforany, pochodzących z guana nietoperzy, z minerałami żelaza obecnymi w skałach. Jest produktem procesów hydrotermalnych zachodzących w późnym etapie mineralizacji. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (jaskinia Rowley) współwystępuje z takimi minerałami jak wulfenit, fluoryt, baryt, kwarc, kalcyt oraz z innymi rzadkimi fosforanami. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania ferriphoksytu na świecie jest jaskinia Rowley (Rowley Mine) w rejonie Painted Rock Mountains, w hrabstwie Maricopa, w stanie Arizona, USA. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, wartość kolekcjonerska ferriphoksytu zależy od jakości i bogactwa agregatów krystalicznych na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi rozetami kryształów, które są wyraźnie widoczne na tle kontrastującej matrycy. Ważne jest również skojarzenie z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia (jaskinia) Rowley w Arizonie, która jest znana na całym świecie z występowania rzadkich i doskonale wykształconych minerałów wtórnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy traktować z najwyższą ostrożnością. Czyszczenie nie jest zalecane ze względu na ekstremalną kruchość i niewielki rozmiar kryształów. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Kryształy są bardzo delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy ferriphoksytu, zwykle w formie "micromounts", powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach perky-box, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Należy unikać wibracji i wstrząsów.