Ferriperbøeite-(Ce)

Wzór chemiczny: (CaCe<sup>3+</sup><sub>3</sub>)(Fe<sup>3+</sup>Al<sub>2</sub>Fe<sup>2+</sup>)(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)(SiO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>O(OH)<sub>2</sub>

Ferriperbøeite-(Ce) to bardzo rzadki minerał z grupy epidotu, cechujący się złożonym składem chemicznym z dominującym cerem.

## Charakterystyka Ferriperbøeite-(Ce) jest minerałem należącym do grupy epidotu. Występuje w formie subhedralnych (słabo wykształconych) ziaren o wielkości do 0.5 mm, tworzących skupienia w skale macierzystej. Jego wygląd jest niepozorny, a identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest kruchy, a jego twardość w skali Mohsa wynosi 6. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 4.31 g/cm³. ## Barwy i odmiany Ferriperbøeite-(Ce) ma barwę czarną, a w świetle przechodzącym pod mikroskopem ujawnia silny pleochroizm w odcieniach od ciemnozielonobrązowego do jasnobrązowego. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji żelaza (ferri) i ceru (-Ce) oraz do jego związku strukturalnego z perbøeitem. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2013 roku (numer IMA 2013-058). Opisany został przez G. Giestera i in. w 2014 roku na podstawie materiału z lokalizacji typowej w Norwegii.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
4.31
Łupliwość
Dobra wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Makroskopowe rozpoznanie ferriperbøeite-(Ce) jest niemożliwe. Identyfikacja wymaga specjalistycznych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu określenia składu chemicznego oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do potwierdzenia struktury krystalicznej. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi minerałami z grupy epidotu, takimi jak allanit-(Ce) czy ferriallanit-(Ce). Odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy chemicznej, która wykaże specyficzne proporcje żelaza (Fe³⁺ i Fe²⁺), glinu i ceru. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy słabo wykształcone, subhedralne ziarna, które występują w formie agregatów w obrębie skały. Nie zaobserwowano dobrze wykształconych, wolnostojących kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Ferriperbøeite-(Ce) powstaje w warunkach metamorfizmu regionalnego w strefie amfibolitowej. Występuje w skałach gnejsowych, które zostały poddane działaniu wysokich ciśnień i temperatur. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kwarcem, mikroklinem, biotytem, plagioklazem, tytanitem, allanitem-(Ce), apatytem, cyrkonem, monacytem-(Ce) oraz epidotem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania (lokalizacją typową) ferriperbøeite-(Ce) jest odsłonięcie skalne w Heftetjern, w gminie Tørdal, w regionie Telemark w Norwegii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Z uwagi na ekstremalną rzadkość i występowanie jedynie w formie mikroskopijnych ziaren, jedynym kryterium wartości dla kolekcjonerów jest samo potwierdzenie obecności minerału na fragmencie skały z lokalizacji typowej. Okazy mają charakter wyłącznie naukowy i systematyczny. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem materiału jest lokalizacja typowa w Heftetjern w Norwegii. Okazy praktycznie nie są dostępne na rynku komercyjnym i znajdują się głównie w kolekcjach instytucji naukowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary ziaren, okazy z ferriperbøeitem-(Ce) praktycznie nie podlegają czyszczeniu. Wszelkie próby mechanicznej lub chemicznej ingerencji mogą bezpowrotnie uszkodzić lub zniszczyć minerał. Zalecane jest jedynie usuwanie kurzu za pomocą sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami, wibracjami i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i wilgoć.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej