Ferrihydrite
Wzór chemiczny: Fe³⁺₅O₇(OH)
Ferrihydryt to nanominerał tlenowodorotlenku żelaza(III), tworzący mikroskopijne agregaty o charakterystycznej żółtobrązowej barwie.
Właściwości
- Połysk
- Matowy
- Rysa
- yellow-brown
- Gęstość
- 3.96
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Ziemisty
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie ferrihydrytu bez specjalistycznego sprzętu (jak dyfrakcja rentgenowska) jest praktycznie niemożliwe. W warunkach polowych i w kolekcji identyfikuje się go na podstawie wyglądu - jako ziemiste, ochrowe lub rdzawobrązowe naloty i masy. Charakterystyczna jest jego żółtobrązowa rysa. Często tworzy osady w wodach bogatych w żelazo, np. w pobliżu kwaśnych wód kopalnianych. ## Odróżnianie od podobnych Można go łatwo pomylić z innymi tlenkami i wodorotlenkami żelaza, głównie z goethytem i lepidokrokitem, a także z amorficznymi mieszaninami zwanymi limonitem. Goethyt jest zazwyczaj twardszy i ma bardziej zdefiniowaną strukturę krystaliczną. Limonit jest terminem ogólnym na nieokreślone mieszaniny i nie jest uznanym minerałem. ## Formy kryształów Ferrihydryt nie tworzy makroskopowych kryształów. Występuje wyłącznie w formie nanokrystalicznych, sferycznych cząstek, które agregują w masy ziemiste, skorupy, naloty, konkrecje lub żele.
Środowisko występowania
## Geneza Ferrihydryt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku szybkiego utleniania i hydrolizy związków żelaza(II) w środowisku wodnym. Tworzy się powszechnie w strefach wietrzenia złóż siarczkowych (tzw. czapach żelaznych), w osadach jeziornych i rzecznych, glebach oraz w systemach hydrotermalnych. Jest także produktem działalności bakterii utleniających żelazo. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wietrzeniowymi, takimi jak goethyt, lepidokrokit, hematyt, jarosyt, a także z minerałami ilastymi i kwarcem. W środowiskach hydrotermalnych może towarzyszyć siarczkom. ## Lokalizacje Jako minerał pospolity, występuje w niezliczonych lokalizacjach na całym świecie. Do najważniejszych, z których pochodzą dobrze zbadane próbki, należą stanowiska w Kazachstanie (lokalizacja typowa), a także liczne miejsca w Niemczech, USA, Brazylii i Australii, gdzie tworzy rozległe czapy żelazne (gossany).
Rzadkość
Pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Ferrihydryt rzadko jest głównym obiektem zainteresowania kolekcjonerów ze względu na swój niepozorny, ziemisty wygląd i brak wykształconych kryształów. Okazy mogą być jednak interesujące jako część większej paragenezy, np. jako naloty na kwarcach czy siarczkach, lub jako przykład procesów wietrzenia. Wartość ma głównie kontekst geologiczny i naukowe znaczenie okazu, a nie jego estetyka. ## Popularne stanowiska Nie ma stanowisk cenionych za wyjątkowe okazy kolekcjonerskie ferrihydrytu. Największe znaczenie mają lokalizacje typowe w Kazachstanie (kopalnie Belousovsky i Ridder-Sokolnoe) oraz miejsca, gdzie minerał ten jest przedmiotem badań naukowych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy ferrihydrytu są zazwyczaj stabilne, ale ze względu na ich porowatą i ziemistą naturę, należy czyścić je bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Unikać mycia pod bieżącą wodą, która może wypłukać drobne cząstki lub uszkodzić delikatne agregaty. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogą go rozpuścić. Mimo że jest stabilny, długotrwała ekspozycja na wilgoć może prowadzić do jego powolnej transformacji w inne, bardziej stabilne tlenki żelaza, jak goethyt. ## Przechowywanie Przechowywać w suchym miejscu, z dala od kurzu i chemikaliów. Najlepiej trzymać go w zamkniętym pudełku klaserowym lub gablocie, aby uniknąć mechanicznego ścierania i zanieczyszczenia.