Ferrihollandite

Wzór chemiczny: Ba(Mn<sup>4+</sup><sub>6</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>)O<sub>16</sub>

Ferrihollandyt to rzadki tlenek z grupy hollandytu, wyróżniający się czarną barwą, metalicznym połyskiem i występowaniem w formie promienistych agregatów.

## Charakterystyka Ferrihollandyt jest minerałem z grupy hollandytu, należącym do gromady tlenków. Chemicznie jest to tlenek baru, manganu i żelaza. Tworzy kryształy o pokroju igiełkowym lub pryzmatycznym, które najczęściej występują w postaci promienistych lub włóknistych agregatów. Rzadziej spotykany jest w formie skupień ziarnistych lub masach ziemistych. Jego charakterystyczną cechą jest czarna, nieprzezroczysta barwa i silny, metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Ferrihollandyt charakteryzuje się stosunkowo dużą twardością, wynoszącą około 6 w skali Mohsa. Ma metaliczny do submetalicznego połysk. Jest minerałem nieprzezroczystym o dużej gęstości, wahającej się od 4,84 do 5,13 g/cm³. Rysa pozostawiona na płytce jest czarna. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny - występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "ferrihollandyt" nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji żelaza (łac. *ferrum*) oraz do jego związku strukturalnego z hollandytem, innym minerałem z tej samej grupy. Został formalnie opisany i uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1999 roku. Miejscem typowym, z którego pochodziły pierwsze opisane okazy, jest kopalnia Kajlidongri w dystrykcie Jhabua, w stanie Madhya Pradesh w Indiach.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Metallic to submetallic
Rysa
Black
Gęstość
4.84 - 5.13
Łupliwość
Good on {110}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Ferrihollandyt można rozpoznać po jego czarnej barwie, silnym metalicznym połysku i charakterystycznych formach występowania - najczęściej promienistych lub włóknistych agregatach. Czarna rysa i stosunkowo duża twardość są również ważnymi cechami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi tlenkami manganu, takimi jak hollandyt, kryptomelan czy piroluzyt. Od hollandytu odróżnia go dominacja żelaza nad glinem i tytanem, co wymaga analizy chemicznej. Od piroluzytu jest twardszy (piroluzyt ma twardość 2-6 i często brudzi palce). Kryptomelan ma bardzo podobne właściwości i często jedynym sposobem na pewne odróżnienie jest analiza rentgenowska (XRD) lub chemiczna. ## Formy kryształów Kryształy są jednoskośne, o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym, często wydłużone. Zazwyczaj tworzą promieniste, gwiaździste lub włókniste agregaty. Występują także w skupieniach ziarnistych i nerkowatych (botryoidalnych).

Środowisko występowania

## Geneza Ferrihollandyt jest minerałem powstającym w wyniku procesów metamorficznych. Tworzy się w bogatych w mangan skałach osadowych, które uległy metamorfizmowi regionalnemu, typowo w warunkach facji zieleńcowej. Może również powstawać w strefach utleniania złóż manganu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami manganu, takimi jak braunit, birnessyt, piemontyt, a także z kwarcem, hematytem i miką. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, będące lokalizacją typową, to kopalnia Kajlidongri w stanie Madhya Pradesh w Indiach. Minerał ten został również zidentyfikowany w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kopalni Kombat w Namibii oraz w regionie Langban w Szwecji, znanym z występowania rzadkich minerałów manganu.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami igiełkowych kryształów, tworzącymi efektowne "słońca" lub "gwiazdy" na matrycy skalnej. Ważny jest również rozmiar agregatów, ich kompletność oraz intensywny, metaliczny połysk. Kontrast z jasną skałą macierzystą (np. kwarcem) podnosi atrakcyjność wizualną okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej znane i cenione okazy pochodzą z miejsca typowego - kopalni Kajlidongri w Indiach. Okazy z tej lokalizacji są uważane za wzorcowe dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy ferrihollandytu można czyścić miękką, suchą szczoteczką w celu usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszczalne jest użycie wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne, igiełkowe kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem, mimo stosunkowo wysokiej twardości. Długotrwała ekspozycja na wilgoć nie jest wskazana. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Szczególnie kruche, igiełkowe agregaty wymagają ostrożnego obchodzenia się i stabilnego podłoża.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej