Ferrierite-Na
Wzór chemiczny: (Na,K)₅(Si₃₁Al₅)O₇₂·18H₂O
Ferrieryt-Na to uwodniony krzemian sodu i potasu z grupy zeolitów, tworzący igiełkowe kryształy i sferolityczne agregaty o jedwabistym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3-3.5
- Połysk
- Vitreous , Silky
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Doskonała wg {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Ferrieryt-Na najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych, sferolitycznych lub promienistych agregatach o jedwabistym połysku. Niewielka twardość (3-3.5 w skali Mohsa) oraz występowanie w pęcherzach pogazowych i szczelinach skał wulkanicznych są również ważnymi wskazówkami. Identyfikacja pojedynczych, mikroskopijnych kryształów wymaga zaawansowanych metod analitycznych. ## Odróżnianie od podobnych Ferrieryt-Na może być mylony z innymi zeolitami o pokroju włóknistym, takimi jak natrolit, mezolit, skolecyt (grupa natrolitu) czy mordenit. Grupa natrolitu tworzy jednak zazwyczaj bardziej igiełkowe i pryzmatyczne kryształy. Ostateczne odróżnienie od innych rzadkich zeolitów, zwłaszcza od pozostałych minerałów z podgrupy ferrierytu (Ferrieryt-Mg, Ferrieryt-K), jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą analizy chemicznej (EDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj silnie spłaszczone, listewkowe lub igiełkowe. Prawie zawsze występują w postaci promienistych, kulistych (sferolitycznych) lub wachlarzowatych agregatów. Rzadko tworzą pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy widoczne gołym okiem.
Środowisko występowania
## Geneza Ferrieryt-Na jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w wyniku działalności wód pomagmowych lub cyrkulujących wód gruntowych, które przechodząc przez skały, rozpuszczają i wytrącają minerały w pęcherzach pogazowych, szczelinach i druzach. Najczęściej tworzy się w pustkach w skałach wulkanicznych, takich jak bazalty i andezyty, a także w tufach wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi zeolitami, takimi jak klinoptylolit, mordenit, heulandyt, a także z kwarcem (chalcedonem, agatem) i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska Ferrierytu-Na znajdują się w USA, w tym w miejscu typowym (type locality) w Altoona, w stanie Waszyngton. Znany jest również z kamieniołomów w Oregonie (np. Neer Road, Goble). Inne godne uwagi lokalizacje to m.in. Weitendorf w Styrii (Austria) oraz niektóre stanowiska we Włoszech i Japonii.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi agregatami (sferolitami) o wyraźnym jedwabistym połysku. Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz brak uszkodzeń delikatnych, włóknistych struktur. Okazy z kilku stanowisk, np. z Altoona w Waszyngtonie, są szczególnie poszukiwane ze względu na ich historyczne znaczenie i jakość. Wielkość sferolitów i estetyczne rozmieszczenie na skale macierzystej znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Do najbardziej znanych i cenionych lokalizacji, z których pochodzą kolekcjonerskie okazy Ferrierytu-Na, należą Altoona w stanie Waszyngton (USA) oraz kamieniołom przy Neer Road w Goble, Oregon (USA). Okazy z tych miejsc są uważane za klasyczne dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) lub przemyć okaz w wodzie destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć delikatne agregaty. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi detergentami, które mogą uszkodzić strukturę minerału. Ferrieryt-Na, jak inne zeolity, jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do utraty wody z jego struktury i zniszczenia kryształów. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne. ## Przechowywanie Okazy Ferrierytu-Na są kruche i delikatne. Najlepiej przechowywać je w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby je porysować lub uszkodzić. Należy chronić je przed kurzem i wibracjami.