Ferribushmakinite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup>(PO<sub>4</sub>)(V<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)

Ferribushmakinit to rzadki minerał wtórny z grupy brackebuschitu, będący żelazowym (Fe³⁺) analogiem bushmakinitu.

## Charakterystyka Ferribushmakinit jest rzadkim minerałem z gromady fosforanów, należącym do nadgrupy apatytu i grupy brackebuschitu. Występuje w postaci bardzo małych, listewkowatych lub pryzmatycznych kryształów, które zwykle tworzą promieniste agregaty, rozety lub sferulity. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 0.2 mm długości. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują połysk określany jako żywiczny do tłustego. Minerał jest przeświecający. Ze względu na mały rozmiar kryształów i rzadkość występowania, właściwości takie jak twardość, gęstość czy łupliwość nie zostały precyzyjnie określone, choć szacuje się, że twardość w skali Mohsa wynosi około 4-5. ## Barwy i odmiany Ferribushmakinit ma charakterystyczną, jaskrawą barwę od żółtozielonej do zielonożółtej. Rysa minerału jest jasnożółta. Nie wyróżnia się jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 2002 roku przez S. J. Millsa, A. J. Criddle'a, C. J. Stanleya i G. Kolitschka. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - jest to analog bushmakinitu, w którym bizmut (Bi³⁺) został zastąpiony przez żelazo (Fe³⁺). Nazwa bushmakinit z kolei pochodzi od nazwiska rosyjskiego mineraloga Anatolija F. Bushmakina. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Kintore Opencut w Broken Hill, w Nowej Południowej Walii (Australia). ## Zastosowania Ferribushmakinit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego, poszukiwanym przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z grupy fosforanów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-5
Połysk
Resinous to greasy
Rysa
Light yellow
Łupliwość
Good on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie ferribushmakinitu opiera się na jego charakterystycznej, jaskrawej, żółtozielonej barwie, promienistych lub sferulitycznych agregatach oraz współwystępowaniu z innymi wtórnymi minerałami ołowiu i fosforanami. Ze względu na mały rozmiar kryształów, ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Ferribushmakinit można pomylić z innymi minerałami z grupy brackebuschitu, takimi jak bushmakinit (Bi-analog) czy arsenbrackebuschit (z As zamiast P). Wizualnie jest niemal identyczny z piromorfitem, z którym często współwystępuje, jednak piromorfit tworzy zazwyczaj lepiej wykształcone, heksagonalne kryształy. Odróżnienie od tych minerałów bez specjalistycznego sprzętu jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Minerał tworzy bardzo małe, listewkowate kryształy, wydłużone wzdłuż osi [010] i spłaszczone według {100}. Kryształy te łączą się w promieniste agregaty, rozety i formy sferulityczne, narastające na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Ferribushmakinit jest minerałem wtórnym, tworzącym się w strefach utleniania (żelaznym gossanie) złóż polimetalicznych bogatych w ołów, wanad i fosfor. Powstaje w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów kruszcowych w obecności roztworów zawierających jony fosforanowe i wanadanowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami fosforanowymi i wanadanowymi. Najczęściej znajduje się w towarzystwie piromorfitu, corkitu, hinsdalitu, plumbogummitu, apatytu, goethytu i kwarcu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania ferribushmakinitu jest kopalnia Kintore Opencut w Broken Hill, w Nowej Południowej Walii, w Australii. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu ferribushmakinitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze uformowanymi, wyraźnymi rozetami lub sferulitami o intensywnej, żółtozielonej barwie, kontrastujące z matrycą skalną. Wielkość agregatów, mimo że zawsze mikroskopijna, również ma znaczenie - większe i gęstsze skupienia są wyżej cenione. Ważny jest również brak uszkodzeń delikatnych kryształów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczne stanowisko w Broken Hill w Australii. Okazy z tej lokalizacji są niezwykle cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich (tzw. "micromounts") oraz minerałach systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, okazy ferribushmakinitu zazwyczaj nie są czyszczone. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi płynami, kwasami i zasadami. Kryształy są bardzo małe i kruche, dlatego należy unikać wibracji, uderzeń i ścierania. Nie należy poddawać go czyszczeniu ultradźwiękowemu. Chronić przed wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Okazy ferribushmakinitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej