Ferriallanite-(La)

Wzór chemiczny: CaLa³⁺(Fe³⁺AlFe²⁺)(SiO₄)(Si₂O₇)O(OH)

Ferriallanit-(La) to rzadki, czarny minerał z grupy allanitu, wyróżniający się wysoką zawartością lantanu i złożonym składem chemicznym.

## Charakterystyka Ferriallanit-(La) jest złożonym krzemianem należącym do grupy allanitu, w której lantan jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich. Tworzy zazwyczaj niewielkie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, często o nieregularnych zarysach, narosłe na innych minerałach lub wtopione w skałę. Jego barwa jest jednolicie czarna, a powierzchnie kryształów bywają matowe lub wykazują słaby połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 6 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego gęstość jest wysoka i wynosi około 4.2 g/cm³. Jest przeświecający jedynie na bardzo cienkich krawędziach, a w masie praktycznie nieprzezroczysty. Połysk jest najczęściej szklisty do żywicznego. ## Barwy i odmiany Ferriallanit-(La) występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego: członu "ferri" wskazującego na dominację żelaza trójwartościowego (Fe³⁺), przynależności do grupy allanitu oraz dominacji lantanu (La) wśród pierwiastków ziem rzadkich. Został opisany po raz pierwszy z kamieniołomów "In den Dellen" w rejonie Mendig w Niemczech, które są jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, ferriallanit-(La) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub systematyce minerałów z grupy epidotu.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty, Żywiczny
Rysa
Brązowy
Gęstość
4.208
Przełam
Nieregularny/Nierówny,Muszlowy
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ferriallanitu-(La) w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), w celu potwierdzenia dominacji lantanu i żelaza trójwartościowego. W kolekcji można go wstępnie rozpoznać po czarnej barwie, pokroju kryształów i współwystępowaniu z innymi minerałami typowymi dla lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi minerałami z grupy allanitu, takimi jak allanit-(Ce) czy ferriallanit-(Ce), a także z ilmenitem, magnetytem czy niektórymi turmalinami (schörl). Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy niewielkie, tabliczkowe lub słupkowe kryształy o przekroju od czterech do ośmiu boków. Występuje także w postaci ziarnistych skupień lub nieregularnych mas wtopionych w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Ferriallanit-(La) jest minerałem pochodzenia wulkanicznego. Powstaje w wyniku krystalizacji z magmy w końcowych etapach jej stygnięcia, w obrębie pęcherzy i pustek w skałach wulkanicznych, takich jak fonolity i trachity. Jest produktem procesów pneumatolitycznych i hydrotermalnych zachodzących w wysokiej temperaturze. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami typowymi dla środowisk alkalicznych skał wulkanicznych. W lokalizacji typowej (Mendig, Niemcy) znajdowany jest w towarzystwie sanidynu, nefelinu, leucytu, augitu, hornblendy, a także rzadszych minerałów, jak eifelit czy vishnevite. ## Lokalizacje Najważniejszym i najlepiej udokumentowanym miejscem występowania ferriallanitu-(La) są kamieniołomy "In den Dellen" w rejonie wulkanicznym Eifel (Mendig, Nadrenia-Palatynat, Niemcy). Jest to jego lokalizacja typowa, skąd pochodzą najlepiej wykształcone okazy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o wyraźnym połysku, osadzone na kontrastującym, jasnym podłożu (np. na białym sanidynie). Ważna jest wielkość kryształów - każdy okaz z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów jest uważany za wyjątkowy. Istotne jest również precyzyjne oznaczenie lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim są kamieniołomy w rejonie Mendig w Niemczech. Okazy z tej lokalizacji są standardem dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na potencjalną reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, silnych detergentów, kwasów i rozpuszczalników. Minerał może być wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy go wystawiać na długotrwałe działanie bezpośredniego światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach klaserowych lub gablotach, z dala od kurzu, wilgoci i źródeł zanieczyszczeń chemicznych. Należy chronić go przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej