Fergusonite-(Nd)

Wzór chemiczny: (Nd,Ce)NbO<sub>4</sub>

Fergusonit-(Nd) to rzadki minerał z grupy fergusonitu, niobian neodymu i ceru, tworzący pryzmatyczne kryształy o smolistym lub szklistym połysku.

## Charakterystyka Fergusonit-(Nd) jest minerałem należącym do grupy fergusonitu, będącym niobianem neodymu z domieszką ceru. Występuje w formie dobrze wykształconych, pryzmatycznych kryształów, często o przekroju kwadratowym, a także w postaci ziarnistych skupień. Zazwyczaj jest nieprzezroczysty. Jego powierzchnia może wykazywać smolisty lub niemal szklisty połysk. Ze względu na zawartość pierwiastków ziem rzadkich, jest przedmiotem zainteresowania naukowego. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5.5-6.5 w skali Mohsa. Ma stosunkowo dużą gęstość, wynoszącą około 5.48 g/cm³. Połysk jest najczęściej smolisty do szklistego. Jest minerałem kruchym, o nierównym lub muszlowym przełamie. ## Barwy i odmiany Fergusonit-(Nd) występuje w odcieniach od czerwonawobrązowego do czarnego. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się do jego dominującego pierwiastka ziem rzadkich - neodymu (Nd) - oraz do jego związku strukturalnego z fergusonitem. Został opisany po raz pierwszy przez A. A. Levinsona w 1966 roku jako odmiana fergusonitu bogata w neodym, a jego status jako odrębnego gatunku mineralnego został zatwierdzony w 1987 roku. ## Zastosowania Fergusonit-(Nd) nie ma zastosowań przemysłowych ze względu na swoją rzadkość. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach ziem rzadkich oraz jest przedmiotem badań naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5-6.5
Połysk
Smolisty do szklistego
Rysa
Czerwonawobrązowa
Gęstość
5.48
Łupliwość
Dobra wg {110}, słaba wg {101}
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi fergusonitu-(Nd) są jego tetragonalne, pryzmatyczne kryształy, wysoka gęstość, smolisty połysk oraz czerwonawobrązowa do czarnej barwy. Często wykazuje słabą radioaktywność, mierzalną za pomocą licznika Geigera. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy fergusonitu, takimi jak fergusonit-(Y) czy formanit-(Y). Rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) w celu określenia dominującego pierwiastka ziem rzadkich. Od euksenitu-(Y) odróżnia go tetragonalny układ krystalograficzny (euksenit jest rombowy). ## Formy kryształów Tworzy słupkowe lub pryzmatyczne kryształy, często zakończone bipiramidą. Występuje również w formie skupień ziarnistych i nieregularnych mas wrośniętych w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Fergusonit-(Nd) jest minerałem akcesorycznym w granitowych i sjenitowych pegmatytach oraz w karbonatytach. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy bogatej w pierwiastki ziem rzadkich i niob. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z takimi minerałami jak albit, mikroklin, kwarc, biotyt, magnetyt, a także z innymi minerałami ziem rzadkich, np. allanitem-(Ce), monacytem-(Ce), euksenitem-(Y) i aeschynitem-(Nd). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska występowania tego minerału znajdują się w rejonie Bajann Obo w Mongolii Wewnętrznej (Chiny). Notowany był również w pegmatytach na Uralu (Rosja), w Norwegii oraz w karbonatytach w Bayan Obo (Chiny).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o wyraźnym połysku. Duże znaczenie ma również wielkość kryształów oraz ich występowanie na kontrastującej matrycy skalnej. Okazy z potwierdzonych analitycznie, klasycznych lokalizacji są wyżej oceniane. ## Popularne stanowiska Najlepsze okazy kolekcjonerskie, w tym dobrze uformowane kryształy, pochodzą z kompleksu karbonatytowego Bayan Obo w Chinach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich kwasów i detergentów, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Jako minerał zawierający pierwiastki promieniotwórcze (choć zwykle w niewielkich ilościach), należy ograniczyć bezpośredni, długotrwały kontakt i przechowywać go z dala od miejsc stałego przebywania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, z dala od innych minerałów, aby uniknąć zarysowań. Należy chronić go przed wilgocią i bezpośrednim światłem słonecznym.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej