Faustite

Wzór chemiczny: Zn₂+Al₆(PO₄)₄(OH)₈·₄H₂O

Faustyt to rzadki uwodniony fosforan cynku i glinu, będący cynkowym analogiem turkusu, ceniony za swoje charakterystyczne, jabłkowozielone zabarwienie.

## Charakterystyka Faustyt jest minerałem z grupy turkusu, w którym cynk dominuje nad miedzią. Występuje zazwyczaj w formie mikrokrystalicznych skupień, mas ziemistych, naskorupień lub jako wypełnienia niewielkich żyłek. Rzadko tworzy drobne, półkuliste agregaty o budowie promienistej. Jego wygląd jest bardzo zbliżony do turkusu, jednak wyróżnia go charakterystyczny, jabłkowozielony lub zielonkawo-niebieski odcień, często jaśniejszy niż w typowych turkusach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 4.5 w skali Mohsa, jest więc stosunkowo miękki. Jego połysk jest woskowy do ziemistego, a w zbitych masach bywa matowy. Jest minerałem nieprzezroczystym. Gęstość faustytu wynosi około 2.92 g/cm³. ## Barwy i odmiany Faustyt najczęściej przybiera barwy od jabłkowozielonej i żółtozielonej do zielononiebieskiej. Kolor zależy od stosunku cynku do miedzi w jego strukturze - wyższa zawartość cynku sprzyja odcieniom zielonym. Nie wyróżnia się odrębnych odmian handlowych, a jego nazwa jest bezpośrednio związana ze składem chemicznym. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Dr. George'a Tobiasa Fausta (1908-1985), amerykańskiego mineraloga i geologa pracującego w U.S. Geological Survey. Faustyt został po raz pierwszy opisany w 1953 roku na podstawie materiału znalezionego w kopalni Copper King w hrabstwie Eureka w stanie Nevada, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, faustyt jest przede wszystkim minerałem o znaczeniu kolekcjonerskim. Czasami bywa wykorzystywany jako kamień ozdobny, podobnie jak turkus, jednak jego mniejsza twardość i rzadkość występowania ograniczają takie użycie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5
Połysk: Woskowy do ziemistego
Rysa: Biała do zielonkawej
Gęstość: 2.92
Łupliwość: Doskonała wg {001} i dobra wg {010}
Przełam: Muszlowy do ziarnistego
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną faustytu jest jego jabłkowozielona barwa, odróżniająca go od zazwyczaj bardziej niebieskiego turkusu. Występuje w postaci mikrokrystalicznych mas, naskorupień i żyłek. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak analizy chemicznej w celu stwierdzenia dominacji cynku nad miedzią. ## Odróżnianie od podobnych Faustyt jest najczęściej mylony z turkusem, którego jest cynkowym analogiem. Różni się od niego głównie kolorem (bardziej zielony) i nieco niższą twardością. Może być również podobny do waryscytu, który jednak zazwyczaj ma inny odcień zieleni i nie zawiera miedzi ani cynku. Od chryzokoli odróżnia go wyższa twardość. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie. Faustyt tworzy głównie skupienia zbite, masywne, ziemiste, a także kuliste i nerkowate agregaty o strukturze promienistej. Często występuje w formie cienkich żyłek i naskorupień na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Faustyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż kruszców, w skałach osadowych lub wulkanicznych bogatych w glin i fosfor. Jego tworzenie się jest związane z działalnością roztworów hydrotermalnych w niskich temperaturach, które dostarczają cynk. Powstaje w warunkach suchych i półpustynnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z turkusem, waryscytem, kwarcem, kaolinitem, montmorillonitem, a także minerałami z grupy alunitem-jarosytem. W miejscu odkrycia (Nevada, USA) towarzyszyły mu piryt, chalkopiryt i sfaleryt w skale macierzystej. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania faustytu jest kopalnia Copper King w hrabstwie Eureka, Nevada, USA. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni Shanshan w prefekturze Hami (Xinjiang, Chiny) oraz z kopalni Bisbee w Arizonie, USA. Wystąpienia odnotowano także w Niemczech i Brazylii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o intensywnej, jednolitej, jabłkowozielonej barwie. Atrakcyjność podnoszą dobrze uformowane skupienia kuliste lub żyłki o wyraźnym kolorze, kontrastujące ze skałą macierzystą. Czystość materiału i brak brązowych lub czarnych wrostów tlenków żelaza i manganu również wpływają na wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy faustytu pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Copper King w Nevadzie. Materiał z tej kopalni jest uważany za wzorcowy dla tego minerału. Okazy z Chin również pojawiają się na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy faustytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając wyłącznie miękkiego, suchego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć lekko zwilżonej (w wodzie destylowanej) miękkiej szmatki, natychmiast osuszając okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i parowych. ## Czego unikać Faustyt jest minerałem porowatym i wrażliwym chemicznie. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami, detergentami, perfumami, kosmetykami i olejami, które mogą trwale zmienić jego kolor. Jest również wrażliwy na wysoką temperaturę i długotrwałą ekspozycję na intensywne światło słoneczne, co może prowadzić do odwodnienia i blaknięcia. ## Przechowywanie Okazy faustytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub woreczkach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Należy chronić je przed wilgocią, gwałtownymi zmianami temperatury i bezpośrednim nasłonecznieniem.